Hệ số nhân, tick value & tài sản cơ sở: tính giá trị thật 1 contract MXV

Hệ thống của bạn ra tín hiệu, kèm một câu quen thuộc: rủi ro tối đa 1% tài khoản cho lệnh này. Ở forex bạn quy nó ra lot size gần như trong đầu, vì pip value đã thành phản xạ sau vài năm cầm bàn phím. Cầm một mã cà phê hay dầu trên MXV, cùng động tác ấy khựng lại ở khâu định giá một tick, mà gốc của nó là hệ số nhân hợp đồng phái sinh: một tick của mã này bằng bao nhiêu VND. Thiếu con số đó, công thức risk-per-trade của bạn treo lơ lửng, và mọi thứ phía sau nó, cả số contract vào lệnh lẫn khoảng cách stop, đều tụt xuống thành phỏng đoán.

Đây cũng là chỗ gần như mọi bài tiếng Việt bỏ rơi người đọc. Gõ "hệ số nhân hợp đồng phái sinh" vào Google, bạn nhận về đúng một câu: VN30, 100.000 đồng một điểm. Câu đó đúng cho hợp đồng chỉ số và vô nghĩa khi bạn cầm mã Robusta hay WTI, nơi giá yết bằng USD trên một đơn vị hàng thật, chưa quy ra tiền Việt.

Bài này không hô lệnh, không đoán giá, không nói bạn nên vào mấy lot. Nó đưa một quy trình ba bước để bạn tự tính giá trị một contract và tick value cho bất kỳ mã MXV nào, ra VND, rồi cắm thẳng vào cách sizing bạn đã dùng ở CME.

Trả lời nhanh

Hệ số nhân hợp đồng phái sinh là thứ biến một đơn vị giá thành tiền. Với VN30 nó là 100.000 đồng mỗi điểm, sẵn ở VND, nên nhân một lần là ra. Với hàng hoá MXV, vai trò đó chuyển sang độ lớn hợp đồng: một lot chứa vài tấn, vài chục thùng hay một số giạ nhất định, còn giá thì yết bằng ngoại tệ trên một đơn vị. Bạn phải nhân, rồi quy đổi.

Giá trị 1 contract, tức notional, bằng giá hiện tại nhân độ lớn hợp đồng, nhân thêm tỷ giá nếu mã yết USD. Tick value bằng bước giá nhân độ lớn hợp đồng, cũng nhân tỷ giá theo cùng cách. Có tick value theo VND rồi, bạn cắm vào công thức risk-per-trade quen thuộc để ra số lot. Bốn đại lượng cần cho toàn bộ phép tính, gồm tài sản cơ sở, độ lớn hợp đồng, đơn vị yết giá và bước giá, đều nằm trong đặc tả hợp đồng công bố trên mxv.com.vn.

Đại lượng	Trả lời câu hỏi gì	Tra ở đâu
Độ lớn hợp đồng (hệ số nhân)	Một lot chứa bao nhiêu đơn vị hàng	Đặc tả hợp đồng trên mxv.com.vn
Đơn vị yết giá và tiền tệ	Giá đang tính bằng gì (USD/tấn, cent/giạ)	Đặc tả hợp đồng, dòng đơn vị yết giá
Bước giá	Một nấc giá nhỏ nhất nhảy bao nhiêu	Đặc tả hợp đồng, dòng bước giá

Hệ số nhân hợp đồng phái sinh và ba đại lượng đi kèm

Bạn đã quen tính contract value và tick value ở CME, nên phần này chỉ gọi tên bốn thứ cần tra, không giảng lại khái niệm.

Tài sản cơ sở hợp đồng phái sinh cho bạn biết mã đang bám vào hàng gì và đo hàng đó bằng đơn vị nào: tấn với cà phê hay ngô, thùng với dầu, giạ với đậu tương, ounce với vàng bạc. Đơn vị đo này quan trọng vì mọi con số phía sau treo vào nó.

Độ lớn hợp đồng, cũng chính là cái người ta quen gọi "hệ số nhân" khi nói về hàng hoá, cho biết một lot chứa bao nhiêu đơn vị đo đó. Độ lớn hợp đồng MXV thường sao chép hợp đồng gốc ở sàn quốc tế, nên một lot có thể là mười tấn, hay vài chục thùng, tuỳ mã. Đây là con số nhân, không phải con số tiền.

Đơn vị yết giá và tiền tệ trả lời câu hỏi giá đang tính bằng gì: USD trên một tấn, hay cent trên một giạ. Cái bẫy cent nằm ngay đây, và sẽ nói kỹ ở phần lỗi. Bước giá là nấc nhỏ nhất mà giá được phép nhảy, ví dụ một USD trên một tấn, hoặc một phần tư cent trên một giạ.

Bốn thứ này chỉ là một lát cắt trong bộ thông số đầy đủ của một hợp đồng phái sinh hàng hoá; nếu bạn muốn xem cả bảy chiều đặc tả cùng lúc thì đọc từ bài tổng của cụm. Còn ở đây, mục tiêu hẹp hơn: đổi bốn đại lượng đó thành tiền.

Một câu cho người đang nhẩm "vậy 100.000 ở đâu ra": đó là hệ số nhân sở giao dịch quy ước riêng cho VN30, gắn cứng vào điểm chỉ số. Nó là đặc sản của một sản phẩm, không phải hằng số dùng chung. Mang nó sang cà phê là sai ngay từ dòng đầu.

Công thức giá trị 1 contract MXV: 3 bước cho mọi mã

Giá trị hợp đồng phái sinh MXV, phần notional, tính theo đúng ba bước, áp cho mọi mã:

1. Tra bốn đại lượng từ đặc tả: tài sản cơ sở, độ lớn hợp đồng, đơn vị yết giá, bước giá.
2. Nhân giá hiện tại với độ lớn hợp đồng, giữ nguyên đơn vị tiền của mã. Kết quả là notional tính bằng ngoại tệ.
3. Nhân tỷ giá USD/VND nếu mã yết ngoại tệ. VN30 bỏ qua bước này vì giá đã ở VND.

Chạy thử với cà phê Robusta, mã dân forex hay để mắt vì biên độ đủ rộng để một hệ thống ngắn hạn có đất sống. Giả sử đặc tả bạn tra được cho ra: một lot mười tấn, giá yết USD trên một tấn, bước giá một USD trên một tấn. Nói thẳng để tránh hiểu nhầm: đây là số minh hoạ cho bạn thấy phép tính chạy thế nào, không phải thông số đã xác nhận. Bạn phải tự mở mxv.com.vn tra lại, ghi kèm ngày tra, vì sở có quyền đổi thông số và đặc tả hôm nay chưa chắc giống đặc tả quý sau.

Với giá minh hoạ 3.500 USD một tấn, notional bằng 3.500 nhân 10, ra 35.000 USD. Lấy một tỷ giá minh hoạ 26.000 đồng một USD, notional quy ra khoảng 910 triệu đồng cho một lot. Con số này cho bạn cảm giác quy mô: một hợp đồng Robusta gánh giá trị gần một tỷ đồng hàng thật.

Đây là giá trị danh nghĩa của cả hợp đồng, không phải số tiền bạn nộp để mở nó. Số tiền phải nộp phụ thuộc tỷ lệ ký quỹ và là chuyện riêng của ký quỹ hàng hoá phái sinh; ở đây không có phần trăm ký quỹ nào chen vào công thức, vì trộn hai thứ đó lại là gốc rễ của phần lớn lỗi sizing.

Tick value: con số bạn thật sự cần để sizing

Notional cho bạn quy mô, nhưng thứ cắm vào lệnh lại là tick value hàng hoá phái sinh. Rủi ro một lệnh không tính bằng cả hợp đồng, mà bằng quãng đường giá chạy từ entry tới stop, đo bằng số tick. Muốn biết mỗi lệnh mất bao nhiêu nếu chạm stop, rồi từ đó suy ra bao nhiêu phần trăm vốn cho một lệnh MXV đầu tiên, bạn cần đúng một con số: một tick bằng bao nhiêu VND.

Công thức gọn: tick value bằng bước giá nhân độ lớn hợp đồng, nhân tỷ giá nếu yết ngoại tệ. Tiếp mạch Robusta minh hoạ ở trên, bước giá một USD một tấn nhân mười tấn ra 10 USD mỗi tick; nhân tỷ giá minh hoạ 26.000, mỗi tick khoảng 260.000 đồng. Cứ để nguyên đơn vị bên cạnh từng số khi tính, bạn sẽ thấy kết quả cuối ra "đồng", đúng thứ cần.

Có 260.000 đồng một tick rồi, phần còn lại là số học bạn đã làm hàng nghìn lần. Nếu stop cách entry hai mươi tick, mỗi contract rủi ro hai mươi nhân 260.000, tức khoảng 5,2 triệu đồng. Đặt cạnh mức rủi ro tối đa bạn cho phép mỗi lệnh, số contract lộ ra ngay. Trình bày ở đây dừng lại ở phép tính; chọn con số phần trăm rủi ro bao nhiêu là quyết định của riêng bạn và hệ thống của bạn, không phải của bài viết.

Chỗ này chính là cầu nối cho dân futures: logic tick value dẫn tới position size mà bạn đã dùng nguyên xi ở CME. MXV không bắt bạn học lại tư duy, nó chỉ chèn thêm đúng một bước tỷ giá vào giữa. Ai từng quy pip value ra lot ở forex cũng nhận ra đây là cùng một động tác, khác mỗi đơn vị hàng và đồng tiền yết.

Vì sao con số 100.000 không dùng được cho cà phê hay dầu

Gốc rễ nằm ở tài sản cơ sở. VN30 bám vào một chỉ số, thứ không có đơn vị đo vật lý, nên sở phải phát minh ra một hệ số quy đổi: 100.000 đồng cho mỗi điểm, và tiện thể nó đã là VND. Một phép nhân, xong.

Hàng hoá thì khác về bản chất. Cà phê đo bằng tấn, dầu bằng thùng, và giá quốc tế của chúng yết bằng USD. Cái đóng vai hệ số nhân ở đây là độ lớn hợp đồng, một đại lượng vật lý đo bao nhiêu tấn hay bao nhiêu thùng, chứ không phải một con số tiền do sở gán sẵn. Sau khi nhân ra USD, bạn còn một bước tỷ giá nữa mới về được VND. Ba bước, không phải một.

Hệ quả thực dụng: tick value theo VND của một mã hàng hoá không đứng yên. Hôm nay tỷ giá 26.000 thì mỗi tick một mức, tỷ giá nhích lên thì tick value nhích theo, dù đặc tả không đổi một chữ. Bạn không cần phân tích sâu rủi ro tỷ giá ở đây, chỉ cần nhớ tick value VND là số trôi, nên tính lại trước mỗi phiên có size lớn thay vì chép con số của tuần trước.

Tiêu chí	VN30	Hàng hoá MXV
Tài sản cơ sở	Chỉ số cổ phiếu, không có đơn vị vật lý	Hàng thật, đo bằng tấn, thùng, giạ hay ounce
Vai trò hệ số nhân	100.000 đồng một điểm, sở quy ước	Độ lớn hợp đồng, tính bằng số đơn vị mỗi lot
Đơn vị yết giá	Điểm chỉ số, sẵn là VND	Ngoại tệ trên một đơn vị: USD trên tấn, cent trên giạ
Số bước để ra VND	Một	Ba, có thêm quy đổi tỷ giá

Câu mang về gọn lỏn: đừng hỏi "hệ số nhân bao nhiêu", hãy hỏi "một lot chứa bao nhiêu đơn vị, yết bằng tiền gì". Trả lời được hai câu đó thì phần còn lại chỉ là nhân với chia.

5 lỗi khiến trader lâu năm vẫn tính sai giá trị contract

Lỗi ở đây hiếm khi do dốt toán. Chúng đến từ phản xạ mang sẵn từ thị trường cũ, và trader càng thạo một sản phẩm càng dễ dính khi đổi sang sản phẩm khác.

Thứ nhất, bê 100.000 đồng một điểm từ VN30 sang hàng hoá. Đây là lỗi tốn kém nhất vì nó sai cả bậc độ lớn, không phải lệch dăm phần trăm.

Thứ hai, quên nhân độ lớn hợp đồng, lấy luôn giá trị một bước giá thô làm tick value. Một USD một tấn trông nhỏ, nhưng nhân mười tấn thành mười USD, và đó mới là tiền thật cho mỗi tick.

Thứ ba, nhầm cent với USD ở nhóm ngũ cốc. Vài hợp đồng yết bằng cent trên giạ chứ không phải USD, chênh nhau đúng một trăm lần. Cách chặn: viết đơn vị cạnh mọi số ngay từ đầu, rồi kiểm tra đơn vị của kết quả cuối có thật sự ra tiền hay không. Nhân "cent" với "giạ" mà quên đổi về USD thì con số cuối sẽ vô lý.

Thứ tư, quên bước tỷ giá, hoặc tệ hơn, tính đúng một lần rồi coi tick value VND là hằng số dán lên tường. Tỷ giá trôi thì con số đó cũ đi âm thầm mà bạn không hay.

Thứ năm, nhầm notional với tiền ký quỹ. Thấy một lot Robusta gần một tỷ đồng notional rồi tưởng phải có một tỷ mới vào được lệnh, hoặc ngược lại, lấy nhầm số ký quỹ làm cơ sở tính rủi ro. Hai con số phục vụ hai câu hỏi khác nhau: số tiền tối thiểu để mở lệnh thuộc về ký quỹ hàng hoá phái sinh, còn tick value phục vụ việc đo rủi ro từng lệnh.

Một câu sòng phẳng để đóng phần này: tính đúng tick value cho bạn biết một tick đáng bao nhiêu tiền, không cho bạn biết giá sắp đi hướng nào. Bài này không dành cho người đi tìm con số phần trăm mỗi tháng, không dành cho ai đang hóng app hô lệnh, và càng không dành cho người tính vay tiền để vào cho đủ size.

Cách tự tra 4 đại lượng và bài tập sizing 10 phút

Biến những thứ trên thành phản xạ chỉ tốn một buổi. Làm theo trình tự này với một mã bạn định trade thật:

1. Mở đặc tả mã đó trên mxv.com.vn, chép ra tài sản cơ sở, độ lớn hợp đồng, đơn vị yết giá và bước giá, ghi ngày tra bên cạnh.
2. Đối chiếu chéo với product specs của hợp đồng gốc trên cmegroup.com hoặc sàn tương ứng. Nếu độ lớn hợp đồng hay bước giá lệch nhau, dừng lại và hỏi cho ra lẽ trước khi tính tiếp, đừng đoán.
3. Tính notional và tick value ra VND theo ba bước ở trên, dùng tỷ giá tại thời điểm tính.
4. Cắm tick value vào công thức risk-per-trade của chính bạn, rồi tự hỏi: nếu stop cách entry một khoảng N tick, mỗi contract mất bao nhiêu, và bằng bao nhiêu phần trăm vốn.

Khi cần tra đúng mã tháng nào đang giao dịch để lấy đặc tả, xem cách đọc mã hợp đồng phái sinh MXV; chọn nhầm tháng thì bạn đọc phải đặc tả của một hợp đồng khác. Ai muốn nắm cả bảy chiều thông số chứ không riêng phần tính tiền thì quay lại bài tổng của cụm.

Khi tick value đã thành động tác vài giây, phần khó còn lại không phải số học nữa, mà là rút ngắn thời gian tự mò đặc tả từng mã, việc mà một nguồn học có hệ thống làm nhanh hơn nhiều so với ngồi dò một mình.

Bước tiếp theo

Bạn giờ có đủ để tự định giá một contract và một tick cho bất kỳ mã MXV nào, ra VND. Bước hợp lý kế tiếp là đặt con số tick value đó vào toàn cảnh: đọc cơ chế sản phẩm phái sinh MXV so với CME để thấy phép tính này khớp vào đâu trong bộ đặc tả, rồi tự quyết mức rủi ro mỗi lệnh bằng dữ kiện của riêng bạn thay vì bất kỳ con số mặc định nào. Đọc kỹ đặc tả trước, tra lại số, rồi mới sizing.

Câu hỏi thường gặp

Hệ số nhân hợp đồng phái sinh là gì? Là đại lượng biến một đơn vị giá thành tiền. Với VN30 là 100.000 đồng mỗi điểm; với hàng hoá MXV vai trò đó do độ lớn hợp đồng đảm nhận, tính bằng số đơn vị hàng trong một lot.

Tick value hàng hoá phái sinh tính thế nào? Tick value bằng bước giá nhân độ lớn hợp đồng, nhân thêm tỷ giá USD/VND nếu mã yết ngoại tệ. Đây là số tiền mỗi tick, dùng để đo rủi ro từng lệnh khi sizing.

Giá trị 1 contract MXV có phải số tiền cần để mở lệnh không? Không. Giá trị 1 contract là notional, tức giá nhân độ lớn hợp đồng, phản ánh quy mô cả hợp đồng. Số tiền phải nộp là ký quỹ, một con số nhỏ hơn nhiều và tính riêng.

Vì sao con số 100.000 đồng mỗi điểm không dùng cho cà phê hay dầu? Vì 100.000 là hệ số sở quy ước riêng cho VN30 và đã ở VND. Cà phê hay dầu yết bằng USD trên một đơn vị vật lý, nên phải nhân độ lớn hợp đồng rồi quy đổi tỷ giá, tổng cộng ba bước.