Cả năm 2025, bạch kim dẫn đầu 17,35% số hợp đồng trên MXV; xếp theo giá trị lại ra tên khác. Học cách đọc volume và open interest để tự chọn. Xem ngay.
Bữa trưa, đồng nghiệp khoe đang "đánh con cà phê". Tối, feed đẩy quảng cáo dầu. Cuối tuần, bạn thân bảo "vàng ăn chắc". Ba người, ba mặt hàng, không ai cho lý do nào ngoài "đang hot". Bài này giả định bạn đã biết trên sàn có 4 nhóm hàng hoá phái sinh; nếu chưa, đọc bài đó trước. Người mới không thiếu gợi ý, họ thiếu một tiêu chí tự kiểm chứng được. Tiêu chí đầu tiên tra được bằng số là thanh khoản, đo qua khối lượng giao dịch phái sinh. Đọc xong, bạn sẽ tách được ba con số hay bị gọi nhầm chung là "khối lượng", và tự mở được báo cáo của MXV để xem bảng xếp hạng tháng này, thay vì tin một ảnh chụp màn hình ai đó gửi trong group Zalo. Không có mã nào để copy ở đây, cũng không có lời hứa lãi. Chỉ có cách đọc một con số, và cách tự kiểm tra lại nó.
Trả lời nhanh: trên MXV, nhóm kim loại đang dẫn đầu về thanh khoản. Cả năm 2025, mặt hàng phái sinh giao dịch nhiều nhất tính theo số hợp đồng là bạch kim, chiếm 17,35% (Vietstock, đăng 11/01/2026). Nhưng "dẫn đầu" phụ thuộc vào bạn đo bằng con số nào. Có ba thước đo hay bị gọi chung là khối lượng giao dịch phái sinh: số hợp đồng đã khớp (volume), số hợp đồng đang mở (open interest), và giá trị giao dịch tính bằng tiền. Ba thước đo cho ba bảng xếp hạng khác nhau, nên một mặt hàng đứng đầu bảng này có thể tụt hạng ở bảng kia. Thứ hạng còn đổi theo quý; phần cuối bài chỉ bạn cách tự tra bản mới nhất thay vì giữ một con số đã cũ.
Gõ "khối lượng giao dịch phái sinh" vào Google, và phần lớn kết quả trả về sẽ không phải thứ bạn đang tìm. Chúng nói về hợp đồng tương lai chỉ số VN30, giao dịch trên Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX). Đó là phái sinh chứng khoán, một thị trường khác hẳn. HNX, Uỷ ban Chứng khoán Nhà nước, hay VietstockFinance đều là nguồn thật và số thật; chỉ có điều chúng đếm một thị trường mà bạn không định bước vào.
Hàng hoá phái sinh, tức cà phê, bạch kim, dầu, đậu tương, nằm ở một nơi khác: Sở Giao dịch Hàng hoá Việt Nam, gọi tắt là MXV. MXV có thống kê riêng, báo cáo riêng, kỳ công bố riêng. Số hợp đồng mỗi phiên, danh mục mặt hàng, cách gọi tên, tất cả đều khác sàn chứng khoán.
Nhầm hai thị trường này gây hậu quả cụ thể. Bạn có thể đọc một con số hàng trăm nghìn hợp đồng mỗi phiên của VN30 rồi tưởng thị trường hàng hoá cũng nhộn nhịp cỡ đó. Hoặc ngược lại, thấy khối lượng một mặt hàng nông sản còn khiêm tốn rồi kết luận "chẳng ai giao dịch", trong khi bạn đang so nhầm với một sàn to hơn nhiều lần. Sai điểm xuất phát thì mọi so sánh phía sau đều lệch.
Vì thế, trước khi tin bất kỳ con số thanh khoản nào, hãy hỏi đúng hai câu: số này của sàn nào, và tính cho kỳ nào. Thiếu một trong hai, con số đó chưa dùng được. Cả bài này chỉ nói về số của MXV, và mọi con số tôi đưa ra đều ghi kèm kỳ và nguồn.
Khi ai đó nói "mặt hàng này khối lượng cao", họ có thể đang nói về một trong ba con số rất khác nhau. Hiểu nhầm chỗ này là lý do hai bài báo cùng đúng lại phong hai nhà vô địch khác nhau.
Thứ nhất là khối lượng khớp, tiếng Anh gọi là volume: tổng số hợp đồng đã sang tay trong một kỳ. Hình dung như lượt khách ra vào một quán trong ngày. Con số này cho biết mặt hàng có sôi động hay không, nhưng nó không phân biệt người ở lại với người chỉ ghé qua, vì một người vào ra mười lần vẫn được đếm đủ mười lượt.
Thứ hai là open interest, hay khối lượng hợp đồng mở: số hợp đồng đang còn treo, chưa tất toán, tại một thời điểm. Nếu volume là lượt khách trong ngày thì open interest là số bàn đang có khách ngồi ngay lúc này. Nó đo lượng tiền đang thực nằm trong thị trường. Một mặt hàng có volume cao nhưng open interest thấp thường là sân của dân lướt trong ngày: tiền vào rồi ra ngay, ít vị thế ở lại qua đêm.
Thứ ba là giá trị giao dịch, tính bằng tiền: khối lượng nhân với giá trị mỗi hợp đồng. Đây là doanh thu của quán, không phải lượt khách. Và chính con số này tạo ra cái bẫy lớn nhất, vì một mặt hàng giá cao có thể đứng đầu bảng giá trị giao dịch trong khi thua xa về số hợp đồng, còn một mặt hàng giá thấp nhưng đông người đánh thì ngược lại.
Không con số nào sai. Chúng chỉ trả lời những câu hỏi khác nhau. Nếu bạn đọc bài A xếp theo giá trị, bài B xếp theo số hợp đồng, rồi kết luận một trong hai bịa số, thì bạn vừa mắc đúng cái lỗi mà cả thị trường này hay mắc.
Câu này xuất hiện gần như mỗi khi có người mới. Trả lời gọn: khối lượng khớp đếm giao dịch đã xảy ra trong kỳ, open interest đếm hợp đồng còn đang mở. Volume trả lời "tôi vào và ra có dễ không". Open interest trả lời "có ai ở lại đây đủ lâu không". Người mới nên nhìn cả hai, vì một mình volume có thể vẽ ra một thị trường nhộn nhịp mà thực chất rỗng khi bạn cần giữ vị thế vài ngày.
| Thước đo | Đo cái gì | Bẫy khi nhìn một mình |
|---|---|---|
| Khối lượng khớp (volume) | Tổng số hợp đồng sang tay trong kỳ | Một người vào ra nhiều lần vẫn tính đủ; sôi động không có nghĩa là có tiền ở lại |
| Open interest (khối lượng hợp đồng mở) | Số hợp đồng đang mở, chưa tất toán | Lên xuống chậm, phản ứng trễ; nhìn riêng thì không biết trong ngày khớp có dễ không |
| Giá trị giao dịch (VND) | Khối lượng nhân giá trị mỗi hợp đồng | Mặt hàng giá cao tự động lớn về giá trị dù ít người giao dịch |
Đây là dữ liệu thật, có kỳ và có nguồn. Bảng dưới xếp mười mặt hàng có thanh khoản hàng hoá phái sinh cao nhất trên MXV trong cả năm 2025, tính theo thị phần số hợp đồng, theo thống kê Vietstock đăng ngày 11/01/2026.
| Thứ hạng | Mặt hàng | Thị phần số hợp đồng | Nguồn |
|---|---|---|---|
| 1 | Bạch kim | 17,35% | Vietstock, 11/01/2026 |
| 2 | Dầu đậu tương | 14,76% | Vietstock, 11/01/2026 |
| 3 | Đậu tương | 12,78% | Vietstock, 11/01/2026 |
| 4 | Lúa mì | 9,63% | Vietstock, 11/01/2026 |
| 5 | Ngô | 8,86% | Vietstock, 11/01/2026 |
| 6 | Bạc micro | 6,73% | Vietstock, 11/01/2026 |
| 7 | Đồng micro | 6,19% | Vietstock, 11/01/2026 |
| 8 | Khô đậu tương | 4,96% | Vietstock, 11/01/2026 |
| 9 | Cà phê Robusta | 3,71% | Vietstock, 11/01/2026 |
| 10 | Cà phê Arabica | 2,82% | Vietstock, 11/01/2026 |
Vài điều đọc ra được từ bảng này. Nhóm kim loại và nông sản chia nhau phần lớn thanh khoản, còn cà phê, mặt hàng mà nhiều người mới nghĩ tới đầu tiên vì quen tên, lại nằm cuối bảng mười. Bạch kim dẫn đầu, nhưng nhớ rằng đây là xếp theo số hợp đồng. Nếu xếp lại theo giá trị giao dịch, thứ tự gần như chắc chắn đổi, vì mỗi hợp đồng bạch kim, bạc micro hay đồng micro mang một giá trị khác nhau. Cùng một năm, cùng một sàn, hai thước đo cho hai bảng.
Để đặt bảng này vào bối cảnh, quy mô và số liệu tổng của thị trường hàng hoá phái sinh Việt Nam nằm ở bài hub; ở đây tôi chỉ soi phần xếp hạng theo mặt hàng.
Vì sao thanh khoản dồn về kim loại trong giai đoạn này? Chủ yếu vì giá kim loại quý biến động rất rộng, kéo dòng tiền đầu cơ vào. Giá bạch kim đi từ khoảng 894 USD/ounce cuối 2024 lên khoảng 2.034 USD/ounce cuối 2025 (Vietstock, 11/01/2026). Nhưng đọc con số đó cho đúng: một mặt hàng đã chạy giá xong là lý do để thận trọng hơn, không phải lời mời vào cho kịp. Biến động rộng nghĩa là khoản lỗ cũng rộng ngang khoản lãi. Bảng này nói cho bạn tiền đang tụ ở đâu; nó không nói mặt hàng nào sắp lên hay sắp xuống, và không ai nói được điều đó.
Số liệu trong bảng tính cho cả năm 2025, công bố ngày 11/01/2026. Thứ hạng thanh khoản đổi theo quý. Đến khi bạn đọc dòng này, nhiều khả năng ngôi đầu đã sang tay. Trước khi dùng bảng để ra bất kỳ quyết định nào, hãy tự tra bản mới nhất theo hướng dẫn ngay dưới đây.
Bảng ở trên rồi sẽ cũ, nên thứ đáng giá hơn là biết tự lấy bản mới. Ba bước, làm lại được mỗi quý.
Bước 1, vào nguồn gốc trước, báo chí sau. Các con số khối lượng và giá trị giao dịch xuất phát từ báo cáo và bản tin định kỳ của MXV; bài báo chỉ là bản diễn giải lại, đôi khi cắt gọn hoặc đổi cách gọi. Mở mục tin tức hoặc báo cáo trên trang MXV, tìm bản tổng kết gần nhất theo tháng hoặc theo quý. Nếu bạn đang đọc một bài báo, kéo xuống tìm dòng ghi nguồn rồi lần về báo cáo gốc.
Bước 2, xác định bạn đang đọc thước đo nào. Bản tin đang xếp theo số hợp đồng hay theo giá trị giao dịch? Quay lại phần trên nếu cần, vì hai cách xếp cho hai kết quả. Nếu bản tin không ghi rõ nó tính theo gì, coi như con số đó chưa dùng được, đừng cố đoán.
Bước 3, ghi lại kỳ và ngày. Chép vào một file ghi chú của riêng bạn: kỳ báo cáo, mặt hàng dẫn đầu, thước đo, và ngày bạn tra. Lần sau mở ra, bạn biết ngay con số mình đang giữ đã bao nhiêu tháng tuổi.
Đây mới là cách tra đúng một thứ, tức bảng xếp hạng mặt hàng theo thanh khoản. Còn danh sách đầy đủ các nguồn thống kê phái sinh, ai công bố cái gì và bao lâu một lần, là một chủ đề riêng mà bài hub gom lại. Ở đây tôi giữ đúng phạm vi một câu hỏi.
Đây là chỗ dễ hiểu lầm nhất, nên nói thẳng. Thanh khoản cao cho bạn đúng hai thứ. Một, vào lệnh và thoát lệnh dễ, ít bị trượt giá khi thị trường chạy nhanh. Hai, chênh lệch giữa giá mua và giá bán hẹp hơn, tức chi phí ẩn mỗi lần giao dịch thấp hơn. Với người mới, đó là lý do chính đáng để loại bỏ những mặt hàng quá vắng khách, nơi bạn đặt lệnh mà chờ mãi không khớp. Loại bớt, chứ chưa phải để chọn.
Ngoài hai thứ đó, thanh khoản cao không hứa gì thêm. Nó không làm mặt hàng dễ đoán hướng hơn, không làm rủi ro nhỏ đi, cũng chẳng quan tâm số vốn bạn có hay lịch đi làm của bạn. Một hợp đồng thanh khoản nhất thị trường vẫn có thể hoàn toàn sai với người ngồi văn phòng 9–18h, nếu giờ sôi động nhất của nó rơi vào lúc bạn đang họp.
Chọn mặt hàng cho lệnh thật đầu tiên còn phụ thuộc vào những thứ mà thanh khoản không trả lời: giá trị mỗi bước giá (tick value) rơi vào tài khoản bạn bao nhiêu, giờ khớp lệnh có chồng lên lịch công sở không, biên độ dao động mỗi ngày rộng cỡ nào, và cần bao nhiêu vốn ký quỹ để giữ một hợp đồng qua đêm. Những câu đó thuộc tầng thực hành, không thuộc tầng dữ liệu mà bài này đứng. Bài này dừng ở chỗ giúp bạn đọc và so số cho đúng; nó không kết luận thay bạn nên bắt đầu với mặt hàng nào.
Nhiều người mới vấp cùng một vài chỗ. Mô tả ra đây để bạn nhận diện, không phải để trách ai.
Lỗi thứ nhất, tin một con số không rõ kỳ. Nguồn phổ biến nhất là ảnh chụp màn hình một bảng xếp hạng trôi trong group Zalo hay Facebook, không ai biết chụp từ bao giờ. Một con số thanh khoản không kèm kỳ và nguồn thì giá trị bằng không, dù nó trông chính xác đến mấy.
Lỗi thứ hai, so nhầm thước đo. Lấy thị phần giá trị của mặt hàng A đặt cạnh thị phần số hợp đồng của mặt hàng B rồi kết luận A hơn B. Đó là đem lượt khách của quán này so với doanh thu của quán kia.
Lỗi thứ ba, đánh đồng đông người với dễ ăn. Mặt hàng đông người giao dịch thường đi kèm cạnh tranh gắt và biến động rộng hơn, không phải dễ hơn. Thanh khoản cao giúp bạn ra vào thuận tiện, nó không đứng về phía bạn khi đoán hướng.
Lỗi thứ tư, lẫn số liệu chứng khoán phái sinh với hàng hoá phái sinh. Đây là lỗi hay gặp nhất, vì Google trộn hai thị trường vào cùng một trang kết quả. Thấy con số "phái sinh" nào cũng vơ vào, mà không kiểm nó là VN30 trên HNX hay hàng hoá trên MXV.
Việc đáng làm ngay không tốn tiền và không cần liên hệ ai, mất chừng mười lăm phút. Mở báo cáo hoặc bản tin gần nhất của MXV, rồi ghi vào một file (hoặc một sheet Google) đúng bốn dòng: kỳ báo cáo, mặt hàng dẫn đầu, thước đo dùng để xếp hạng, và ngày bạn tra. Đặt một lời nhắc lặp lại sau ba tháng.
Làm đều vài quý, bạn sẽ tự thấy ngôi đầu dịch chuyển bằng chính mắt mình. Đó là lúc bạn thôi phải tin lời bất kỳ ai, kể cả bài viết này. Muốn nhìn bức tranh rộng hơn, quy mô và số liệu tổng của thị trường hàng hoá phái sinh Việt Nam là điểm đến hợp lý tiếp theo, trước khi bạn nghĩ tới chuyện gõ mã nào vào lệnh đầu tiên. Đọc kỹ dữ kiện trước, rồi tự quyết bằng số của bạn.
Mặt hàng phái sinh nào giao dịch nhiều nhất tại Việt Nam?
Tính theo số hợp đồng cả năm 2025 trên MXV, bạch kim dẫn đầu với 17,35% (Vietstock, 11/01/2026), sau đó là dầu đậu tương và đậu tương. Xếp theo giá trị giao dịch thì thứ tự khác, và con số này đổi theo quý, nên hãy tra bản mới nhất trước khi dựa vào nó.
Open interest là gì?
Là số hợp đồng đang mở, chưa tất toán, tại một thời điểm. Khác với khối lượng khớp vốn đếm giao dịch đã xảy ra trong kỳ, open interest cho biết còn bao nhiêu vị thế đang nằm trong thị trường.
Xem thống kê khối lượng và open interest hàng hoá ở đâu?
Ở báo cáo và bản tin định kỳ của MXV. Bài báo bên ngoài chỉ là bản diễn giải; luôn lần về nguồn gốc và kiểm nó tính theo thước đo nào.
Thanh khoản cao thì mặt hàng đó có dễ giao dịch hơn không?
Không hẳn. Thanh khoản cao giúp vào ra lệnh dễ và chi phí ẩn thấp hơn, nhưng không làm mặt hàng dễ đoán hướng hay ít rủi ro hơn.
Tiếp tục đọc về phân tích thị trường, kiến thức và chiến lược giao dịch.
Thuế thu nhập giao dịch phái sinh MXV cho cá nhân cư trú VN: khai báo đúng luật
Sàn giao dịch, chi phí & pháp lýBạn vừa chuyển một phần vốn từ tài khoản forex offshore sang một thành viên kinh doanh của MXV, phần nhiều vì muốn ngủ ngon: có pháp nhân Việt Nam, có nơi để gọi khi lệnh treo,…
So sánh phí giao dịch & spread các broker MXV: bên nào rẻ nhất cho size lệnh lớn
Sàn giao dịch, chi phí & pháp lýBạn quen soi từng pip chênh lệch khi trade forex, thuộc lòng spread EUR/USD tới chữ số thập phân thứ năm. Rồi bạn mở năm bảng biểu phí của năm broker MXV đặt cạnh nhau, và cả năm…
Phí qua đêm hợp đồng phái sinh MXV: carry cost khác gì swap forex
Sàn giao dịch, chi phí & pháp lýBạn mở tài khoản MXV sau vài năm quen mắt với bảng swap nhấp nháy mỗi đêm bên forex, kéo xuống biểu phí của broker tìm dòng phí qua đêm hợp đồng phái sinh, và nó không nằm ở đâu…
Đăng ký tư vấn miễn phí - chuyên gia SFVN sẽ liên hệ trong 24h, gợi ý khoá học phù hợp với mục tiêu và kinh nghiệm của bạn.
