App di động hay phần mềm máy tính? Chọn nền tảng giao dịch phái sinh cho dân văn phòng

Hai giờ chiều, bạn đang ngồi trong phòng họp thì điện thoại rung nhẹ trong túi. Cảnh báo giá vừa bắn. Bạn xin phép ra ngoài, mở app lên, ngón cái lơ lửng trên nút đặt lệnh. Trong ba giây đó bạn kẹt giữa hai lựa chọn đều thấy sai: bấm luôn trên màn hình bé thì sợ gõ nhầm, chờ bốn tiếng nữa về mở máy tính thì sợ giá chạy mất. Không một trang giới thiệu phần mềm giao dịch hàng hóa phái sinh nào chịu nói với bạn về khoảnh khắc đó, vì tất cả đều do bên bán viết, và bên bán muốn bạn mở app càng nhiều càng tốt.

Cảm giác kẹt đó không phải vì bạn thiếu kỷ luật. Nó là hệ quả gần như bằng toán của việc thị trường mở đúng vào giờ hành chính bạn phải đi làm. Bài này không xếp hạng phần mềm, cũng không bảo bạn nên cài cái nào. Nó đưa cho bạn một cách chia vai giữa điện thoại và máy tính, áp được vào lịch 9–18h ngay tối nay, kèm danh sách những việc không nên làm trên điện thoại giữa giờ làm. Xem nó như một nhánh của hướng dẫn giao dịch phái sinh dành cho người mới còn đang đi làm toàn thời gian.

Trả lời nhanh: nguyên tắc gọn cho người đi làm toàn thời gian là ra quyết định trên máy tính, chỉ thực thi trên điện thoại. Buổi tối, ngồi trước màn hình lớn, bạn phân tích rồi đặt lệnh, và cài luôn mức cắt lỗ, mức chốt lời trong cùng thao tác đó. Làm được vậy thì ban ngày bạn không còn quyết định nào phải ra nữa, nên điện thoại chỉ còn ba việc hợp lệ: xem vị thế, nhận cảnh báo giá, và đóng lệnh theo đúng kế hoạch đã định sẵn từ tối qua. Mọi việc khác, gồm đổi khối lượng, mở vị thế mới hay dời cắt lỗ, để dành đến tối. Điện thoại không phải bản thu nhỏ của bàn làm việc; nó là công cụ khác, cho một mục đích khác.

"Phần mềm giao dịch hàng hóa phái sinh": bạn chọn ít hơn bạn tưởng

Khác với app ngân hàng hay app gọi xe, người giao dịch hàng hóa phái sinh ở Việt Nam hiếm khi ngồi chọn phần mềm một cách độc lập. Phần mềm đi kèm nơi bạn mở tài khoản, tức thành viên kinh doanh của MXV mà bạn đã ký hợp đồng. Bạn đã cài sẵn app đó từ trước, thường là trước cả khi kịp tự hỏi có nên cài không. Vậy nên câu hỏi "phần mềm nào tốt nhất" gần như luôn là câu hỏi sai đối với người mới. Câu đúng hơn là: trong phần mềm mà tài khoản của bạn đã có, khi nào bạn dùng bản điện thoại, khi nào dùng bản máy tính? Nếu bạn vẫn đang ở tài khoản demo và chưa quen giao diện, bước hợp lý trước tiên là mở tài khoản demo và luyện vài lệnh đầu tiên cho đến khi nhìn phiếu lệnh không còn thấy lạ.

Ở mức dữ kiện, không xếp hạng: một số nhà cung cấp phát hành cùng lúc bản máy tính và bản điện thoại của cùng một phần mềm. MXV (Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam) đăng tài liệu hướng dẫn giao dịch cho cả bản CQG trên điện thoại lẫn bản trên máy tính, nghĩa là cả hai hình thái đều là cách dùng chính danh, không có cái nào "thật" còn cái kia chỉ "tạm". Một số nền tảng ra sau lại được xây theo hướng ưu tiên điện thoại. Điểm cần nhớ nằm ở đây: thứ bạn thật sự chọn là hình thái sử dụng, không phải thương hiệu. Và bạn không cần đổi nơi mở tài khoản để áp dụng bất cứ điều gì trong bài này.

Ba việc màn hình nhỏ làm tốt hơn, và ba việc nó làm bạn mất tiền

Trên điện thoại có ba việc chạy tốt hơn máy tính, đơn giản vì cái máy tính lúc đó đang tắt. Một, nhận cảnh báo giá tức thì, bởi điện thoại nằm trong túi bạn cả ngày còn máy tính thì không. Hai, liếc nhanh vị thế và số dư trong hai chục giây giữa hai đầu việc. Ba, đóng một lệnh khẩn theo đúng kế hoạch bạn đã viết ra từ trước. Cả ba việc có chung một điểm: chúng không đòi bạn ra quyết định mới, chúng chỉ chạy lại quyết định đã có.

Rồi tới ba chỗ mà phần mềm giao dịch phái sinh trên điện thoại làm bạn mất tiền. Đọc biểu đồ nhiều khung thời gian là chỗ đầu tiên, vì màn hình 6 inch không cho bạn đủ bối cảnh, và một quyết định thiếu bối cảnh gần như luôn là quyết định tệ. Chỗ thứ hai là ô nhập khối lượng, nơi 1 hợp đồng và 10 hợp đồng chỉ cách nhau đúng một chữ số trên một bàn phím số bé và sát nhau. Chỗ thứ ba là chọn tháng đáo hạn trong danh sách xổ ngắn, nơi các mã chỉ khác nhau vài ký tự và bạn rất dễ chọn nhầm sang tháng bên cạnh. Nếu bạn muốn nắm chắc trình tự bấm cho từng ô này, hướng dẫn đặt lệnh mua/bán từng bước đi sâu vào đúng chuỗi thao tác đó; ở đây mình chỉ nói ô nào dễ sai trên màn hình nhỏ và vì sao.

Tình huống	Điện thoại	Máy tính	Vì sao
Nhận cảnh báo giá trong giờ làm	Hợp	Không hợp	Máy tính đang tắt, điện thoại luôn bên bạn
Xem nhanh vị thế và số dư	Hợp	Cả hai đều được	Chỉ vài giây, không ra quyết định mới
Đóng lệnh theo kế hoạch có sẵn	Hợp nếu đã định trước	Hợp	Là chạy lại quyết định cũ, không phải quyết định mới
Phân tích biểu đồ nhiều khung giờ	Không hợp	Hợp	Màn hình nhỏ giấu mất bối cảnh
Nhập khối lượng hợp đồng	Rủi ro cao	Hợp	Ô nhỏ, 1 và 10 cách nhau một chữ số
Chọn tháng đáo hạn	Rủi ro cao	Hợp	Mã gần giống nhau, dễ chọn nhầm

Nhìn bảng trên sẽ thấy khác biệt thật không nằm ở kích thước màn hình. Nó nằm ở lượng ma sát trước khi lệnh được gửi đi. Trên máy tính, bạn có vài giây và vài cú nhấp để kịp nghĩ lại; trên điện thoại, ba lần chạm là xong. Trong bối cảnh này, ma sát là tính năng chứ không phải lỗi.

Khung "quyết định trên máy tính, thực thi trên điện thoại" cho lịch 9–18h

Chia ngày làm việc thành hai vai, mỗi thiết bị giữ một vai, và đừng để chúng lẫn vào nhau.

Buổi tối, khi bạn giao dịch phái sinh trên máy tính, đó là nơi ra quyết định. Bạn phân tích, chọn kịch bản cho ngày mai, đặt lệnh chờ, rồi cài mức cắt lỗ cùng mức chốt lời ngay trong cùng thao tác đặt lệnh gốc. Đây là bản lề của cả bài, nên nói lại cho rõ: mỗi mức thoát bạn cài sẵn tối nay là một quyết định bạn sẽ không phải ra vào hai giờ chiều mai bằng ngón cái ngoài hành lang. Người đi làm toàn thời gian không cần phản xạ nhanh hơn dân trade chuyên nghiệp; họ cần ít quyết định phải ra hơn. Cài sẵn từ tối là cách bạn dời quyết định về đúng lúc mình còn tỉnh táo và có màn hình đủ lớn để nhìn.

Giờ làm việc, trên điện thoại, chỉ là nơi thực thi. Danh sách trắng gồm đúng ba hành động, không hơn: xem vị thế và số dư; đọc cảnh báo giá đã đặt từ tối qua; đóng vị thế theo đúng kế hoạch đã viết ra trước đó. Bất cứ điều gì nằm ngoài ba việc này, kể cả khi nó cảm giác rất hợp lý ngay lúc đó, đều chờ đến tối.

Nếu một hành động chưa được viết ra từ tối qua, thì nó không được thực hiện từ điện thoại.

Phần này chỉ nói thiết bị nào giữ vai gì. Còn buổi tối đó nên dài bao lâu, làm gì theo thứ tự nào, thì routine 30 phút mỗi ngày cho dân văn phòng đã viết riêng cho phần phân bổ thời gian, mình không lặp lại ở đây.

Ba lúc bạn không nên chạm vào app trong giờ làm

Đặt lệnh bằng điện thoại giữa hai cuộc họp chính là cách các lỗi thao tác xảy ra. Nói thẳng như vậy, vì hub này nằm ngay cạnh phần kỷ luật, và tô hồng chuyện giao dịch trên điện thoại sẽ làm hỏng đúng thông điệp bên cạnh.

Lúc thứ nhất là ngay sau khi bạn thấy một lệnh đang lỗ. Điện thoại là công cụ tệ nhất để ra một quyết định cảm tính, không phải vì nó yếu, mà vì nó nhanh và không có ma sát: ba lần chạm là lệnh đi, không có khoảng dừng nào đủ để bạn kịp nghĩ lại xem mình đang cắt lỗ theo kế hoạch hay đang trả thù thị trường.

Lúc thứ hai là khi bối cảnh cảm xúc của bạn đang sai. Vừa ra khỏi một cuộc họp căng, vừa bị sếp nhắc, còn bốn mươi giây trước cuộc họp kế tiếp. Trong trạng thái đó bạn sẽ không đọc lại phiếu lệnh, và không đọc lại phiếu lệnh là điều kiện đủ để một lệnh sai được gửi đi.

Lúc thứ ba là khi mạng chập chờn hoặc bạn đang di chuyển. Bạn bấm gửi, màn hình quay quay, bạn không chắc lệnh đã vào chưa, nên bạn bấm lại. Kết quả có thể là hai vị thế thay cho một. Đây là lỗi im lặng nhất trong nhóm, vì nó thường chỉ lộ ra vào tối hôm đó, khi bạn mở sổ lệnh và thấy một vị thế mình không nhớ đã mở.

Điểm chung của cả ba: một app giao dịch phái sinh cài trên điện thoại không phải bản không ma sát của bàn làm việc. Chính sự tiện lợi mới là rủi ro. Cách xử lý không phải gỡ app đi, mà thu hẹp trước những gì app được phép làm, để lúc bạn không tỉnh thì tay cũng không làm hỏng được gì lớn.

Bật sẵn 5 cài đặt này trước khi dùng app ở nơi làm việc

Năm cài đặt dưới đây biến toàn bộ nguyên tắc ở trên thành việc làm được trong khoảng mười phút. Tên gọi và vị trí các tuỳ chọn khác nhau tuỳ nhà cung cấp, nên mình mô tả mục đích, còn bạn tự tìm trong phần Cài đặt của chính phần mềm bạn đang dùng.

1. Bật cảnh báo giá cho các mức bạn quan tâm. Mục tiêu ngược với trực giác: không phải để bạn phản ứng nhanh hơn, mà để bạn mở app ít hơn. Thị trường gọi bạn khi giá tới mức, thay vì bạn cứ vài phút lại rút điện thoại ra dòm.
2. Bật hộp thoại xác nhận lệnh nếu phần mềm có tuỳ chọn đó. Bạn đang cố tình thêm lại đúng cái ma sát mà bản điện thoại đã lược bớt cho gọn. Một giây dừng lại để bấm "xác nhận" là một giây bạn có thể phát hiện mình gõ 10 thay vì 1.
3. Dùng đăng nhập sinh trắc học, và nhớ rằng màn hình điện thoại ở văn phòng là màn hình người bên cạnh liếc thấy được. Chuyện riêng về tiền bạc không nên phơi ra giữa bàn làm việc chung.
4. Kiểm tra xem app có hiển thị rõ chiều lệnh và số lượng vị thế đang mở ngay trên màn hình đặt lệnh không. Nếu không thấy rõ, đây là app bạn chỉ nên dùng để xem, đừng dùng để thoát lệnh, vì bán nhầm để đóng một vị thế short có thể biến thành nhân đôi vị thế thay vì đóng nó. Cơ chế của lỗi này đã có trong hướng dẫn giao dịch phái sinh, bạn xem lại một lượt cho chắc.
5. Tự đặt quy tắc đọc hai lần: đọc lại mã hợp đồng, chiều lệnh và khối lượng, đọc thành lời trong đầu, trước khi bấm gửi. Nghe ngớ ngẩn cho tới lần đầu tiên nó cứu bạn khỏi một cú bấm nhầm.

5 lỗi chọn nền tảng mà người đi làm hay mắc

Năm lỗi hay gặp nhất, mỗi lỗi kèm một câu triệu chứng và một câu cách tránh.

1. Chỉ cài app, không bao giờ mở bản máy tính. Triệu chứng: mọi quyết định đều ra trong ba mươi giây trên màn hình 6 inch, không bao giờ ngồi phân tích tử tế. Cách tránh: buộc mọi lệnh gốc phải được đặt từ máy tính buổi tối, điện thoại chỉ đóng vai thực thi.
2. Cài app rồi mở mười lăm đến hai mươi lần một ngày. Triệu chứng: bạn giật mình mỗi khi giá nhích, công việc chính bắt đầu bị ảnh hưởng. Cách tránh: thay việc chủ động mở app bằng cảnh báo giá, và chấp nhận rằng không nhìn liên tục mới là cách giữ được cả công việc lẫn tài khoản.
3. Đặt lệnh gốc trên điện thoại giữa giờ làm rồi quên đặt cắt lỗ, vì ô nhập cắt lỗ nằm khuất phía dưới, phải cuộn mới thấy. Cách tránh: không mở lệnh gốc từ điện thoại, chấm hết.
4. Nhập nhầm bội số khối lượng trên ô nhỏ, vào lệnh gấp mấy lần ý định ban đầu. Cách tránh: quy tắc đọc hai lần ở phần trên, cộng với việc nhập khối lượng chỉ làm trên máy tính.
5. Đăng nhập cùng một tài khoản trên nhiều thiết bị rồi mất dấu. Triệu chứng: bạn đặt lệnh trên điện thoại lúc trưa, tối mở máy tính lại không nhận ra đó là lệnh của chính mình, rồi xử lý chồng lên nhau. Cách tránh: mỗi khi đặt lệnh từ điện thoại, ghi lại một dòng vào journal để tối đối chiếu, không phải đoán.

Bước tiếp theo

Bạn đang trong tuần đầu chuyển từ demo sang lệnh thật, nên ba việc dưới đây làm được ngay tối nay trên chính tài khoản demo, không cần nạp một đồng tiền thật nào.

Thứ nhất, mở song song hai bản, máy tính và điện thoại, của cùng một tài khoản demo, đặt cạnh nhau, rồi tự viết ra hai việc mà bản điện thoại không làm được hoặc làm khó hơn hẳn. Danh sách đó là của riêng bạn, đúng với phần mềm bạn đang dùng, và giá trị hơn mọi bài so sánh trên mạng vì nó khớp với đúng công cụ trong tay bạn.

Thứ hai, đặt một cảnh báo giá để nó bắn vào giờ làm ngày mai. Khi nó kêu, tập đúng một phản xạ: mở ra, đọc, đóng lại, không bấm gì thêm. Bạn đang luyện cái phản xạ sẽ dùng suốt cả sự nghiệp giao dịch.

Thứ ba, viết danh sách trắng ba hành động vào journal và dán cạnh màn hình làm việc, để lúc phân vân bạn nhìn vào đó thay vì nhìn vào nút đặt lệnh.

Đọc kỹ trước, rồi tự quyết bằng dữ kiện của bạn. Khi muốn xem lại toàn bộ vòng đời một lệnh, từ lúc đặt đến lúc đóng vị thế, quay về hướng dẫn giao dịch phái sinh cho người mới để ráp các mảnh lại với nhau.

Câu hỏi thường gặp

Có giao dịch hàng hoá phái sinh trên điện thoại được không?
Được, và với người đi làm 9–18h thì bản điện thoại gần như là thiết bị duy nhất trong giờ hành chính. Điểm cần nhớ là giữ điện thoại đúng vai thực thi: xem vị thế, nhận cảnh báo, đóng lệnh theo kế hoạch có sẵn. Việc phân tích và đặt lệnh gốc nên để cho bản máy tính buổi tối.

Đặt lệnh trên điện thoại có an toàn không?
An toàn hay không phụ thuộc bạn đặt lệnh gì và lúc nào. Đóng một lệnh theo kế hoạch đã viết từ tối trước thì ổn. Mở lệnh mới hoặc đổi khối lượng giữa hai cuộc họp là lúc lỗi thao tác dễ xảy ra nhất, vì màn hình nhỏ và bạn đang vội.

Phần mềm giao dịch hàng hoá phái sinh nào tốt nhất?
Với người mới, đây thường là câu hỏi sai. Phần mềm đi kèm thành viên kinh doanh nơi bạn mở tài khoản, nên thay vì tìm phần mềm tốt nhất, hãy tập dùng đúng bản điện thoại và bản máy tính của phần mềm bạn đã có, mỗi bản cho một mục đích.

Một tài khoản đăng nhập được mấy thiết bị?
Số thiết bị đăng nhập cùng lúc khác nhau tuỳ nhà cung cấp, bạn nên hỏi thẳng nơi mở tài khoản. Quan trọng hơn con số đó là thói quen ghi lại mỗi lệnh đặt từ điện thoại, để tối mở máy tính không xử lý chồng lên lệnh cũ của mình.

Đang đi làm cả ngày thì theo dõi lệnh bằng cách nào?
Dựa vào cảnh báo giá thay vì mở app liên tục, và gói phần theo dõi vào một khung giờ cố định buổi tối. Cách phân bổ thời gian cụ thể trong ngày đã có trong bài routine 30 phút mỗi ngày cho dân văn phòng.