Cách mua hợp đồng phái sinh cho người mới: 6 bước điền phiếu lệnh, chọn mã kèm tháng đáo hạn, chọn chiều MUA/BÁN, nhập số hợp đồng rồi xác nhận. Xem ngay.
Tài khoản demo đã đăng nhập được. Năm khái niệm bạn học ở module cơ bản, từ ký quỹ tới P&L, đều nằm sẵn trong đầu. Phiếu lệnh mở ra trước mặt, con trỏ nhấp nháy ở ô đầu tiên, và bạn ngồi im. Cái chặn bạn lúc này không phải kiến thức thị trường, mà là không biết ô nào điền trước ô nào. Bài này giải quyết đúng chuyện đó: cách mua hợp đồng phái sinh ở mức trình tự chung, đúng với hầu hết phần mềm, không gắn với nền tảng của bất kỳ công ty nào.
Ba điều nói trước cho gọn. Một, đây là bước mở vị thế trong hướng dẫn giao dịch phái sinh đầy đủ, nên nó chỉ dạy bạn mở một lệnh; phần thoát ra nằm ở bài khác và sẽ có chỗ chỉ đường. Hai, mọi thao tác dưới đây nên tập trên tài khoản demo trước khi đụng vào tiền thật. Ba, tên các ô có thể khác nhau tuỳ phần mềm, nhưng thứ chúng hỏi thì ở đâu cũng như nhau.
Cách đặt lệnh phái sinh gọn lại trong sáu bước dưới đây, đúng với gần như mọi phiếu lệnh, không nhắc tên phần mềm nào:
Hai ô sai nhiều nhất là bước 1 (nhầm tháng đáo hạn) và bước 3 (nhầm số tiền với số hợp đồng).
Đừng mở phiếu lệnh khi còn thiếu một trong ba thứ này; thiếu cái nào thì quay lại xử lý cái đó trước.
Thứ nhất, một tài khoản đăng nhập được, và trong bốn tuần đầu thì đó phải là tài khoản demo. Cả bài này giả định bạn đang thao tác trên demo, nơi bấm sai không mất đồng nào; nếu bạn chưa có, hướng dẫn mở tài khoản demo làm sẵn phần đó rồi hẵng quay lại đây. Thứ hai, bạn đã biết mình định giao dịch mặt hàng nào, chứ không chọn đại một dòng trong danh sách chỉ vì thấy nó chạy nhanh. Thứ ba, bạn trả lời được câu "mình mua hay bán, và vì sao"; nếu chưa trả lời được chữ "vì sao", đóng phiếu lệnh lại đã, chưa tới lúc.
Có một điều cần nói ngay để bạn khỏi hoang mang khi ảnh trong bài không giống hệt màn hình của mình: mỗi phần mềm đặt tên ô, xếp bố cục và tô màu mỗi nơi một khác. Nhưng bốn thông tin bắt buộc thì phiếu lệnh nào cũng hỏi, không sót cái nào: mã hợp đồng, chiều lệnh, khối lượng, và giá. Nhớ bốn cái đó là bạn đọc được bất kỳ phiếu lệnh nào, kể cả phần mềm bạn chưa từng thấy.
Bốn ô đó, tóm trên một bảng để bạn đối chiếu khi đọc từng bước bên dưới:
| Ô trên phiếu lệnh | Nó đang hỏi gì | Lệnh đầu tiên điền gì | Lỗi hay gặp |
|---|---|---|---|
| Mã hợp đồng | Bạn giao dịch mặt hàng nào, kỳ hạn nào | Mã mặt hàng đã chọn, đọc kỹ cả tháng đáo hạn ở đuôi mã | Bấm nhầm dòng, lấy sai tháng đáo hạn |
| Chiều lệnh | Bạn mở vị thế theo hướng giá lên hay xuống | MUA nếu kỳ vọng lên, BÁN nếu kỳ vọng xuống | Bấm BÁN vì tưởng đang thoát lệnh |
| Khối lượng | Bạn vào bao nhiêu hợp đồng | 1 | Điền như điền số tiền, vào lệnh gấp nhiều lần ý định |
| Giá | Bạn muốn khớp ở mức nào | Tuỳ loại lệnh; lệnh chờ thì điền một mức xa thị trường | Điền giá ngoài biên độ rồi tưởng máy hỏng |
Một mã hợp đồng có hai phần. Phần đầu cho biết tài sản cơ sở, tức mặt hàng bạn đang giao dịch. Phần đuôi cho biết kỳ hạn, tức tháng và năm hợp đồng đáo hạn. Cùng một mặt hàng, phần mềm sẽ xổ ra nhiều dòng gần giống hệt nhau, khác nhau đúng ở phần đuôi đó.
Đây là chỗ người mới hay trượt. Bạn gõ tên mặt hàng, thấy một danh sách xổ xuống, rồi bấm vào dòng trên cùng vì nó hiện ra trước mắt. Dòng trên cùng chưa chắc là kỳ hạn bạn muốn. Chọn nhầm kỳ hạn nghĩa là bạn đang mở một hợp đồng khác với hợp đồng trong đầu mình: nó có thể ít người giao dịch hơn nên khó khớp, và nó đáo hạn vào một ngày khác.
Cách làm cho chắc: đọc cả mã, đừng đọc mỗi phần đầu. Nếu phiếu lệnh tách tháng đáo hạn thành một ô riêng, đối chiếu nó với dòng bạn vừa chọn ở bảng giá; hai chỗ phải khớp nhau. Nhiều phần mềm cho lọc theo kỳ hạn, lọc trước rồi hẵng chọn thì đỡ nhầm. Quy ước ký hiệu tháng và năm lại khác nhau tuỳ sở giao dịch và tuỳ phần mềm, nên nếu bạn muốn hiểu tường tận cách các ký tự ghép thành một mã, mã hợp đồng phái sinh đọc thế nào đi sâu vào đúng chuyện đó. Ở bước này bạn chỉ cần nhớ một việc: tháng đáo hạn là một phần của mã, và đọc sai nó là chọn sai hợp đồng.
Nếu bạn quen mua cổ phiếu, đây là chỗ dễ mang theo một hiểu nhầm đắt tiền. Với cổ phiếu, mua là vào, bán là ra. Trên phiếu lệnh phái sinh thì không như vậy: cả MUA lẫn BÁN đều là cách mở một vị thế mới. Bấm MUA là mở vị thế long, tức bạn đặt cược giá lên. Bấm BÁN là mở vị thế short, tức bạn đặt cược giá xuống, kể cả khi bạn chưa hề sở hữu gì để "bán". Nếu hai chữ long và short còn lấn cấn, vị thế long và short nghĩa là gì đáng đọc lại một lượt, vì cả bước này dựa trên chúng.
Vì sao chuyện này quan trọng ngay ở lệnh đầu tiên: người quen cổ phiếu hay bấm BÁN theo phản xạ "thoát ra", trong khi họ còn chưa mở vị thế nào để mà thoát. Kết quả là họ vừa mở một vị thế short ngược hẳn ý định. Chiều để thoát khỏi một vị thế là chiều ngược lại với chiều đã mở nó, và cách thoát là một bài riêng: cách đóng lệnh phái sinh sớm. Ở đây, bạn chỉ cần chọn đúng chiều để mở vị thế phái sinh mà mình đã quyết từ trước.
Thao tác cho chắc: nhiều phiếu lệnh đổi màu theo chiều, xanh cho một bên, đỏ cho bên kia, và một số phần mềm còn nhớ chiều của lệnh bạn vừa đặt trước đó. Trước khi điền tiếp mấy ô còn lại, liếc lại nhãn nút một lần cho chắc nó đang ghi MUA hay BÁN.
Đây là điểm gãy tư duy lớn nhất của cả bài. Người quen chứng khoán nghĩ theo số tiền: "bỏ 20 triệu vào con này". Phiếu lệnh phái sinh không hỏi số tiền. Nó hỏi khối lượng hợp đồng phái sinh, tức bạn muốn vào bao nhiêu hợp đồng. Một hợp đồng đã là một quy mô cố định do sở giao dịch quy định (ở Việt Nam là Sở Giao dịch Hàng hoá Việt Nam, MXV), bạn không tự đặt to nhỏ được. Cho nên muốn "vào nhẹ cho an toàn" thì chỉ có một cách đúng: giảm số hợp đồng, chứ không phải giảm số tiền.
Hệ quả của việc quên điều này rất cụ thể và rất đắt. Bạn định vào nhỏ, quen tay gõ "10" vì trong đầu đang nghĩ mười triệu, thế là bạn vừa đặt mười hợp đồng, gấp mười lần cái mình muốn. Máy không sai; bạn điền sai đơn vị. Với lệnh đầu tiên, quy tắc chỉ có một dòng, và nên làm đúng như vậy dù thấy hơi ít: điền 1.
Có một chỗ ngay trên phiếu lệnh giúp bạn tự bắt lỗi này. Hầu hết phần mềm hiện ký quỹ ước tính, hoặc sức mua còn lại, và con số đó nhảy mỗi khi bạn đổi khối lượng. Nhìn nó trước khi đi tiếp. Nếu vừa gõ khối lượng mà số ký quỹ nhảy lên tới mức làm bạn khó chịu, gần như chắc chắn bạn đã điền nhầm số tiền vào ô số hợp đồng. Còn một hợp đồng cần chính xác bao nhiêu tiền ký quỹ thì khác nhau tuỳ mặt hàng và thời điểm; 1 hợp đồng phái sinh cần bao nhiêu tiền tính sẵn chỗ đó. Ở bước này, việc của bạn gọn lại: điền 1, rồi liếc con số ký quỹ xem có hợp lý không.
Cố tình giữ bước này ngắn, vì việc chọn loại lệnh là chủ đề của một bài khác. Ô giá gắn với loại lệnh bạn chọn. Có loại khớp ngay ở giá thị trường và không bắt bạn điền giá; có loại bạn tự điền mức giá muốn, rồi lệnh nằm chờ cho tới khi thị trường chạm mức đó. Nên dùng loại nào cho tình huống nào là chuyện cần cân nhắc riêng, đọc phân biệt lệnh LIMIT, MARKET và STOP khi bạn muốn tự quyết; ở đây ta chỉ lo phần thao tác điền.
Nếu loại lệnh của bạn cần giá, mức giá đó phải nằm trong biên độ hợp lệ của phiên và đúng bước giá của mặt hàng. Điền một con số ngoài khoảng cho phép, hoặc lệch bước giá, thì phần mềm từ chối lệnh hoặc báo lỗi, và đó không phải máy hỏng. Vì sao một lệnh hợp lệ vẫn có thể mãi không khớp lại là chuyện khác, vì sao lệnh không khớp nói kỹ phần đó.
Mẹo cho lệnh đầu tiên trên demo: điền một mức giá cố tình xa giá thị trường để lệnh chắc chắn nằm chờ chứ chưa khớp. Làm vậy bạn thấy trọn hình dạng một lệnh, từ lúc gửi tới lúc nó nằm trong sổ, mà chưa có đồng lãi lỗ nào chạy. Đỡ hồi hộp, và bạn còn nguyên cơ hội tập huỷ nó ở bước sau.
Đây là bước gần như mọi hướng dẫn khác bỏ qua, và cũng là câu trả lời thẳng cho nỗi sợ lớn nhất trước lệnh đầu tiên: "bấm một nút là mất tiền thật à?". Tin làm bạn nhẹ người trước: phần lớn phần mềm không gửi lệnh ngay khi bạn bấm. Có một màn hình xác nhận chen vào giữa, tóm tắt lại lệnh bạn sắp gửi. Màn hình đó là cái phanh tay của bạn.
Đọc nó theo đúng thứ tự này, mỗi dòng vài giây:
Bốn dòng này ngốn của bạn chừng năm giây và chặn gần hết lỗi thao tác mà người mới hay mắc. Nếu có một dòng sai, huỷ ngay tại màn hình này rồi quay lại sửa phiếu lệnh; huỷ trước khi gửi thì chẳng có lệnh nào ra đời, không rủi ro gì. Đây cũng là cách tập đặt lệnh mua bán phái sinh một cách bình tĩnh: chậm lại năm giây ở đây đổi lại việc khỏi phải sửa sai sau khi lệnh đã khớp.
Một số phần mềm hiện thêm chi phí ước tính ngay trên màn hình này. Con số đó tuỳ nơi bạn mở tài khoản, mỗi chỗ một biểu phí, nên đừng lấy nó làm chuẩn; biểu phí giao dịch phái sinh mới là chỗ xem cho đúng.
Bấm gửi xong, lệnh rời phiếu lệnh và xuất hiện ở sổ lệnh với một trong hai trạng thái. Đang chờ, nghĩa là nó chưa khớp, còn nằm đó đợi giá. Đã khớp, nghĩa là nó đã thành một vị thế đang mở của bạn. Việc duy nhất cần làm lúc này: mở sổ lệnh, tìm thấy lệnh của mình, đọc trạng thái. Thấy nó rồi thì xong, bạn vừa đặt xong lệnh đầu tiên, và đó là toàn bộ mục tiêu của bài này.
Từ đây có ba ngả, tuỳ tình huống của bạn, mỗi ngả một bài. Lệnh còn đang chờ mà bạn muốn sửa giá hay huỷ đi, xem cách huỷ và sửa lệnh chưa khớp. Lệnh treo mãi không chịu khớp, xem vì sao lệnh không khớp. Còn nếu lệnh đã khớp và bạn bắt đầu nghĩ tới việc thoát ra, đó là lúc đọc cách đóng lệnh phái sinh sớm.
Gần như mọi lỗi lệnh đầu tiên rơi vào năm nhóm dưới đây, và cả năm đều ánh xạ về một bước ở trên.
Chọn đúng mặt hàng nhưng nhầm tháng đáo hạn. Bạn mua đúng cà phê hay đúng kim loại mình định, nhưng lấy nhầm kỳ hạn vì chỉ đọc phần đầu mã. Cách tránh: đọc cả mã, và đối chiếu lại ở màn hình xác nhận (Bước 1 và Bước 5).
Điền khối lượng như điền số tiền. Gõ con số tiền vào ô số hợp đồng là vào lệnh lớn hơn ý định nhiều lần. Cách tránh: lệnh đầu tiên luôn là 1, và nhìn ký quỹ ước tính trước khi đi tiếp (Bước 3).
Bấm BÁN vì tưởng mình đang thoát. Bạn chưa mở vị thế nào, nhưng phản xạ cổ phiếu khiến bạn bấm BÁN, và thế là vừa mở một vị thế short ngược ý định (Bước 2).
Điền giá ngoài biên độ rồi nghĩ phần mềm hỏng. Lệnh bị từ chối không phải vì máy lỗi, mà vì giá nằm ngoài khoảng cho phép hoặc lệch bước giá. Cách tránh: sửa lại giá cho về trong biên độ và đúng bước giá (Bước 4).
Bấm gửi rồi tắt app luôn. Không mở sổ lệnh thì bạn không biết lệnh đang chờ hay đã khớp, và một vị thế đang mở mà bạn tưởng chưa có là mầm của rắc rối về sau. Cách tránh: gửi xong luôn ghé sổ lệnh đọc trạng thái (Bước 6).
Giờ bạn đã đi hết một vòng đặt lệnh trên giấy, việc còn lại là biến nó thành phản xạ tay. Bài tập tối nay gói trong mười phút và làm trọn trên tài khoản demo: đặt một lệnh, đúng một hợp đồng, ở mức giá cố tình xa thị trường để nó nằm chờ. Đi đủ sáu bước, dừng lại đọc kỹ màn hình xác nhận, gửi, rồi mở sổ lệnh tìm cho ra nó. Xong việc đó là bạn có lệnh số một trong mục tiêu mười lệnh demo của bốn tuần đầu.
Ghi nó lại ngay khi còn nhớ, kể cả khi nó mới chỉ là một lệnh chờ chưa khớp; ghi journal giao dịch có sẵn mẫu để chép vào trong một phút. Mục đích của lệnh này là quen tay, không phải kiếm lời, nên đừng chấm điểm nó bằng lãi lỗ. Khi bạn muốn nhìn cả vòng đời một lệnh, từ đặt tới sửa, huỷ rồi đóng, hướng dẫn giao dịch phái sinh gom đủ các mảnh lại theo thứ tự. Đọc kỹ trước, rồi tự quyết bằng dữ kiện của mình.
Mua hợp đồng phái sinh bắt đầu từ đâu?
Từ phiếu lệnh trên tài khoản demo, đi theo sáu bước: chọn mã kèm tháng đáo hạn, chọn chiều MUA hoặc BÁN, nhập số hợp đồng (lệnh đầu điền 1), chọn loại lệnh và điền giá, đọc màn hình xác nhận, rồi gửi và kiểm tra sổ lệnh.
Ô khối lượng điền theo số tiền hay số hợp đồng?
Theo số hợp đồng. Một hợp đồng đã là quy mô cố định do sở giao dịch quy định, nên muốn vào nhẹ thì giảm số hợp đồng chứ không giảm số tiền. Lệnh đầu tiên điền 1 và nhìn ký quỹ ước tính để tự kiểm tra.
Bấm nhầm nút thì có huỷ được không?
Trước khi gửi thì có. Phần lớn phần mềm có màn hình xác nhận đứng giữa; huỷ tại đó thì không có lệnh nào tồn tại. Nếu lệnh đã lên sổ mà chưa khớp, bạn vẫn sửa hoặc huỷ được.
Bấm MUA hay BÁN để mở lệnh long?
Bấm MUA. MUA mở vị thế long (kỳ vọng giá lên), BÁN mở vị thế short (kỳ vọng giá xuống). Cả hai đều là mở một vị thế mới, không phải vào và ra như cổ phiếu.
Tiếp tục đọc về phân tích thị trường, kiến thức và chiến lược giao dịch.
Nhật ký giao dịch HHPS: 8 trường dữ liệu futures mà journal forex bỏ sót
Chiến lược, phân tích & tâm lý giao dịchCuối tuần, bạn mở journal ra review như đã làm suốt năm năm nay. Một lệnh vàng lãi mà bạn không giải thích nổi vì sao lãi; một lệnh dầu lỗ dù setup vào lệnh thì đúng sách. Ở cột…
Từ demo tới live trên MXV: verify cơ chế sản phẩm trước khi vào vốn thật
Chiến lược, phân tích & tâm lý giao dịchBạn trade 5 năm, với bạn demo giao dịch phái sinh chỉ là trò trẻ con. Đúng, nếu demo để tập đặt lệnh. Nhưng bạn chưa từng thấy MXV trừ ký quỹ bằng VND ra sao, chưa thấy biên độ…
Volatility hàng hoá vs forex/crypto: logic đặt stop-loss cũ có còn hợp lệ
Chiến lược, phân tích & tâm lý giao dịchBạn đặt stop y hệt cách vẫn làm trên forex, giá chạm stop, quét sạch, rồi quay lại đúng hướng bạn đã đọc. Lần một còn tặc lưỡi. Đến lần thứ tư, thứ năm trong hai tuần, câu hỏi khó…
Đăng ký tư vấn miễn phí - chuyên gia SFVN sẽ liên hệ trong 24h, gợi ý khoá học phù hợp với mục tiêu và kinh nghiệm của bạn.
