Cách đóng hợp đồng phái sinh trước đáo hạn bằng lệnh ngược chiều, stop-loss hoặc chốt lời tự động. Thoát đúng lúc giúp bảo toàn vốn mỗi phiên. Đọc ngay.
Tối thứ Ba tuần thứ năm của bạn trông thế này: vừa tan làm, mở app lên xem lệnh mở hồi chiều. Giá đi ngược. Số dư ký quỹ đang âm 800 nghìn, vài phút sau thành âm 1 triệu 2. Ngón tay lơ lửng trên nút đóng vị thế, nhưng trong đầu vang một câu: "hợp đồng này ghi kỳ hạn tháng sau, chắc phải giữ tới đó mới thoát được?". Thế là bạn để nguyên, ngồi cầu giá quay đầu, tài khoản trôi tiếp xuống.
Nếu bạn từng nghĩ đúng câu đó thì đây là tin tốt: cách đóng hợp đồng phái sinh không phụ thuộc vào ngày đáo hạn, bạn đóng được bất kỳ lúc nào thị trường còn mở. Bài này mất khoảng 8 phút đọc, và sau đó bạn hiểu vì sao mình không hề bị kẹt, kèm ba bước bấm đóng để cắt lỗ theo kế hoạch thay vì ôm lệnh chờ hết tháng. Đây là một chặng trong Hành trình 90 ngày đầu tiên: Từ demo đến lệnh thật cho người mới giao dịch hàng hoá phái sinh, phần dành cho lúc bạn đã đặt được lệnh thật và cần biết cách thoát ra cho gọn.
Có. Bạn đóng hợp đồng phái sinh bất kỳ lúc nào trong giờ giao dịch, không cần chờ ngày đáo hạn. "Đóng lệnh" nghĩa là mở một lệnh đối ứng với vị thế đang giữ: đang mua (long) thì bán ra, đang bán (short) thì mua vào, cùng mã hợp đồng và cùng số lượng. Hai lệnh trung hoà nhau, vị thế của bạn về 0, phần lãi hoặc lỗ ghi thẳng vào số dư ký quỹ. Ngày đáo hạn chỉ là hạn chót nếu bạn quên không đóng, chứ không phải cột mốc bắt buộc phải ngồi chờ. Nhờ giao dịch trong ngày (T+0), việc đóng lệnh phái sinh trước đáo hạn là chuyện phần lớn người mới làm mỗi phiên, để cắt lỗ hoặc chốt lời theo mức đã định sẵn.
Hiểu lầm này rất dễ mắc, và nó bắt nguồn từ chính cái tên. Khi màn hình ghi "hợp đồng kỳ hạn tháng 8", bộ não gợi ngay đến thứ quen thuộc trong đời sống: hợp đồng thuê nhà, hợp đồng lao động, gói cước điện thoại. Ký một năm thì phải theo một năm, muốn ra sớm còn bị phạt. Bạn áp cái khung đó lên hợp đồng phái sinh, và thế là ngồi im.
Vấn đề nằm ở chỗ bạn đang lẫn hai khái niệm khác nhau. Ngày đáo hạn là ngày bản thân hợp đồng đó ngừng tồn tại và được tất toán, giống hạn sử dụng in trên hộp sữa. Còn cái bạn đang tưởng tượng là "thời hạn bị giam vốn", tức là quãng thời gian bắt buộc phải giữ. Hai thứ này không liên quan gì đến nhau. Hạn sử dụng ghi trên hộp sữa không có nghĩa bạn phải giữ hộp sữa đến đúng ngày đó mới được mở; bạn uống lúc nào tuỳ bạn, cái ngày kia chỉ nói lên sữa hỏng sau mốc đó.
Có một lý do nữa khiến nỗi sợ này dính chặt: nó xuất hiện đúng lúc bạn đang lỗ. Tâm lý người mới khi lệnh đầu tiên đi ngược thường bấu víu vào bất kỳ cái cớ nào để không phải bấm nút, vì bấm nút là thừa nhận mình sai. "Phải chờ đáo hạn" trở thành cái cớ hoàn hảo, nghe có vẻ đúng luật, lại cho phép bạn trì hoãn quyết định đau. Nếu tuần vừa rồi bạn vừa nếm cảm giác đó, đọc thêm lệnh thật đầu tiên lỗ để thấy vì sao đây là bước học chứ không phải dấu hiệu bỏ cuộc. Còn cơ chế đóng lệnh thì vận hành ngược hẳn với hình dung "bị giam vốn", nên hãy xem đóng lệnh thực sự là gì.
Đóng vị thế phái sinh là thao tác đặt một lệnh ngược chiều với lệnh đang mở, để triệt tiêu nghĩa vụ của vị thế đó. Nghe hơi kỹ thuật, nhưng bản chất rất đơn giản: mỗi hợp đồng bạn đang giữ là một lời hứa mua hoặc bán trong tương lai; muốn thoát khỏi lời hứa đó, bạn tạo một lời hứa ngược lại có giá trị bằng đúng như thế, và hai bên tự khử nhau.
Cụ thể hơn. Nếu bạn đang giữ 1 hợp đồng long (đã mua, đặt cược giá lên), bạn bán ra 1 hợp đồng cùng mã. Sàn ghi nhận bạn vừa mua vừa bán một lượng bằng nhau, nên vị thế ròng của bạn về 0. Khoảng chênh giữa giá bạn mua vào và giá bạn bán ra chính là lãi hoặc lỗ, và nó chốt luôn tại thời điểm khớp lệnh. Chiều ngược lại cũng vậy: đang short 1 hợp đồng thì mua vào 1 hợp đồng để đóng.
| Vị thế đang mở | Lệnh để đóng | Kết quả |
|---|---|---|
| Long 1 hợp đồng (đã mua) | Bán 1 hợp đồng cùng mã | Vị thế về 0, chốt lãi/lỗ |
| Short 1 hợp đồng (đã bán) | Mua 1 hợp đồng cùng mã | Vị thế về 0, chốt lãi/lỗ |
| Long 3 hợp đồng | Bán 3 hợp đồng cùng mã | Đóng toàn bộ |
| Long 3 hợp đồng | Bán 1 hợp đồng cùng mã | Còn giữ 2 (đóng một phần) |
Điểm mấu chốt cho người mới: cùng mã và cùng số lượng thì mới trung hoà. Nếu bạn long một hợp đồng dầu thô kỳ hạn tháng 8 rồi bán một hợp đồng dầu thô tháng 9, hai cái đó là hai mã khác nhau, bạn không đóng được gì, bạn vừa mở thêm một vị thế mới. Đây là chỗ nhiều người bấm nhầm, sẽ nói kỹ ở phần lỗi thường gặp.
Vì sao làm được bất cứ lúc nào? Vì thị trường phái sinh khớp trong ngày (T+0), khác cổ phiếu cơ sở phải chờ T+2 mới bán được hàng vừa mua. Bạn mua lúc 10 giờ và bán lúc 10 giờ 15 cùng ngày đều được. Nếu muốn hiểu sâu hơn cấu trúc một hợp đồng và các thuật ngữ long, short, open, closed, hai bài này bổ trợ tốt: từ điển vị thế long, short trong phái sinh và bài nền hợp đồng phái sinh là gì. Ngày đáo hạn ở đây chỉ đóng vai một cơ chế tự động đóng cuối cùng, phòng khi bạn quên, không phải sợi dây trói bạn lại.
Hiểu cơ chế rồi thì phần làm rất nhanh. Đây là ba bước, và cả ba nên tập khi tài khoản đang bình thường, đừng đợi đến lúc đang lỗ hoảng loạn mới mò nút.
Bước 1: Mở màn hình vị thế đang mở và đọc cho đúng. Trong app giao dịch, tìm mục "Vị thế" hoặc "Open position". Nó liệt kê mọi lệnh bạn đang giữ. Với mỗi dòng, xác định ba thứ: mã hợp đồng nào, đang long hay short, và số lượng bao nhiêu hợp đồng. Nghe hiển nhiên, nhưng lúc căng thẳng người ta hay đọc nhầm long thành short. Đọc chậm một nhịp ở đây tiết kiệm cho bạn cả một lệnh sai.
Bước 2: Bấm "Đóng vị thế", hoặc đặt lệnh đối ứng thủ công. Hầu hết app đều có nút "Đóng vị thế" ngay trên dòng lệnh đó. Bấm vào, app tự điền sẵn một lệnh ngược chiều đúng khối lượng, bạn chỉ việc xác nhận. Nếu app bạn dùng không có nút tắt, bạn tự đặt: đang long thì đặt lệnh bán, đang short thì đặt lệnh mua, số lượng bằng đúng vị thế đang giữ. Muốn khớp chắc chắn và ngay thì dùng lệnh thị trường; muốn kiểm soát giá thoát thì đặt lệnh giới hạn, đổi lại chấp nhận rủi ro không khớp nếu giá chạy nhanh.
Bước 3: Kiểm tra vị thế đã về 0 và P&L đã vào số dư. Sau khi lệnh khớp, quay lại màn hình vị thế. Dòng lệnh cũ phải biến mất hoặc số lượng về 0. Kiểm tra số dư ký quỹ đã cộng hoặc trừ đúng khoản lãi lỗ. Chưa thấy về 0 nghĩa là lệnh đóng chưa khớp hết, đừng rời màn hình.
Ba bước này chỉ có nghĩa khi gắn với một thứ bạn đã đặt từ trước: mức cắt lỗ. Đóng lệnh sớm chính là cách bạn thực thi cái mức đó. Cắt lỗ phái sinh không phải là một nút bấm ma thuật riêng biệt; nó là hành động đóng vị thế khi giá chạm ngưỡng bạn đã ghi trong journal trước lúc vào lệnh. Nếu bạn đặt stop-loss nhưng đến lúc chạm lại không dám đóng, thì cái stop-loss đó vô nghĩa, nó chỉ là con số cho vui. Kỷ luật nằm ở chỗ bạn đóng đúng lúc kế hoạch bảo đóng, kể cả khi trong lòng vẫn tiếc.
Vậy nếu bạn cứ giữ lệnh và không tự đóng thì sao? Đến ngày đáo hạn, hợp đồng tự động tất toán. Bạn không cần làm gì, hệ thống đóng hộ bạn theo giá thanh toán cuối cùng do sàn xác định, và ghi nhận lãi lỗ vào tài khoản. Nói cách khác, ngày đáo hạn là cái lưới an toàn cuối cùng, chứ không phải thời điểm bạn phải chờ.
Mỗi loại hàng hoá có lịch đáo hạn riêng, không giống nhau. Dầu thô, ngô, đậu tương, bạc, mỗi mã có ngày giao dịch cuối cùng khác nhau tuỳ hợp đồng và tháng kỳ hạn. Chuyện này quan trọng để biết, vì nếu ôm một lệnh gần đáo hạn, bạn nên chủ động đóng hoặc chuyển sang tháng kỳ hạn xa hơn trước khi lịch đó tới. Bạn tra lịch đáo hạn từng mã trên Sở Giao dịch Hàng hoá Việt Nam MXV, đừng đoán mò. Ở đây mình không đi sâu chuyện giao dịch quanh phiên đáo hạn, vì đó là kỹ thuật khác và không phải thứ người mới cần lo tuần này.
Có một điểm dễ bị bỏ sót: khi bạn để lệnh trôi qua nhiều phiên chờ đáo hạn, mỗi ngày tài khoản bị thanh toán lãi lỗ theo giá đóng cửa, gọi là cơ chế mark-to-market, và bạn còn có thể chịu phí giữ qua đêm. Nghĩa là "chờ đến đáo hạn" không hề miễn phí như bạn tưởng. Một lệnh ôm ba tuần chịu phí qua đêm ba tuần, cộng với rủi ro giá biến động thêm mười mấy phiên nữa mà bạn không kiểm soát được; so với việc đóng dứt điểm hôm nay theo mức đã định, cái giá của việc chờ đợi thường cao hơn nhiều so với con số bạn hình dung ban đầu. Hai bài này giải thích rõ: thanh toán lãi lỗ hàng ngày mark-to-market và phí giữ hợp đồng qua đêm. Chốt lại: chủ động đóng theo kế hoạch của bạn luôn tốt hơn để ngày đáo hạn quyết hộ, vì bạn nắm được giá thoát và tránh khoản phí phát sinh khi ôm lệnh dài.
Biết cách đóng là một chuyện, đóng cho đúng lại là chuyện khác. Đây là bốn cái sai mà người mới hay mắc, xếp theo mức độ đắt tiền.
Thứ nhất, và nguy hiểm nhất: ngồi ôm lệnh lỗ chờ đáo hạn, hy vọng giá quay đầu. Đây chính là cơ chế biến một lệnh lỗ nhỏ, kiểu âm 1 triệu, thành một cú cháy sâu hơn cả chục phần trăm vốn. Bạn không cắt vì không muốn nhận mình sai, giá đi tiếp, và mỗi ngày mark-to-market lại gặm thêm số dư. Cả bài này viết ra là để gỡ đúng cái nút thắt đó: bạn không bị kẹt, bạn chọn ở lại.
Thứ hai, dời hoặc huỷ stop-loss vào phút chót. Giá gần chạm mức cắt lỗ, bạn thấy tiếc, kéo mức xuống thêm chút nữa "cho nó thở". Đóng lệnh sớm chỉ có tác dụng khi bạn tôn trọng kế hoạch đã đặt lúc đầu óc còn tỉnh, không phải lúc đang xúc động vì thấy tiền bốc hơi.
Thứ ba, đóng nhầm khối lượng. Bạn đang giữ 2 hợp đồng, bấm đóng nhưng chỉ khớp 1, tưởng đã thoát hết rồi tắt app. Cái hợp đồng còn lại nằm đó qua đêm, dính phí giữ và tiếp tục chịu biến động giá. Luôn quay lại kiểm tra vị thế về 0 ở bước 3.
Thứ tư, bấm lệnh đối ứng sai chiều. Đang long mà lại đặt thêm lệnh mua, hoặc đóng ở sai mã kỳ hạn, thế là thay vì về 0 bạn nhân đôi rủi ro theo hướng cũ hoặc mở một vị thế mới ngược hướng. Đây là lý do bước 1 bắt đọc kỹ long hay short trước khi bấm bất cứ gì.
Một lưu ý cuối cho phần này: đóng lệnh sớm là công cụ để giữ kỷ luật cắt lỗ và chốt lời theo kế hoạch, không phải cái cớ để nhảy vào nhảy ra liên tục cả ngày cho "đỡ buồn tay". Vào rồi đóng chục lần một phiên vì sốt ruột là một kiểu sai khác, đắt không kém ôm lệnh lỗ.
Đừng để lần đầu bạn bấm nút "Đóng vị thế" rơi vào đúng lúc đang lỗ thật và tim đập nhanh. Tập trước khi cần. Ngay hôm nay, mở tài khoản demo hoặc dùng tài khoản thật số nhỏ, vào 1 lệnh bất kỳ, rồi tự đóng nó trong vòng 5 phút. Mục tiêu không phải lãi, mà là để tay bạn quen với việc nút đóng nằm ở đâu, app xác nhận thế nào, vị thế về 0 trông ra sao. Làm một lần là hết sợ.
Trước khi vào lệnh thật kế tiếp, chạy nhanh bốn câu này trong đầu:
Trả lời được cả bốn thì bạn đã sẵn sàng hơn phần lớn người mới. Toàn bộ chặng đường từ demo đến lệnh thật, cùng cách xây kỷ luật quanh mỗi lệnh, nằm trong Hành trình 90 ngày đầu tiên: Từ demo đến lệnh thật cho người mới giao dịch hàng hoá phái sinh. Đóng lệnh đúng lúc là một kỹ năng nhỏ, nhưng nó là thứ chặn giữa một lệnh lỗ học phí và một cú cháy tài khoản.
Tiếp tục đọc về phân tích thị trường, kiến thức và chiến lược giao dịch.
Tuần 1 khoá Chuyên Sâu: module đầu là MXV mechanics deep-dive, không phải lại basics
Hành trình & lộ trình học viênBạn đã chuyển khoản nguyên cục, đã nhận lịch học, đã được add vào group cohort. Trước buổi đầu tiên, một người đã trade năm năm chỉ còn một câu hỏi: mở module đầu ra, mình sẽ thấy…
Khoá Chuyên Sâu có placement test bỏ qua kiến thức cơ bản không?
Hành trình & lộ trình học viênBạn vừa chuyển khoản nguyên cục cho một khoá "chuyên sâu", mở buổi đầu tiên, và slide thứ ba là dòng "margin là gì, đặt stop-loss ra sao". Với người đã trade forex và crypto năm…
Lộ trình sau khoá Cơ Bản: nâng cấp kỹ năng, chọn phong cách, hay dừng lại?
Hành trình & lộ trình học viênTối thứ Năm, bạn mở file journal, cuộn qua vài chục dòng lệnh của mấy tháng gần nhất. Tài khoản không cháy. Cũng chẳng có gì để khoe với ai. Cảm giác lúc đó không giống thất vọng,…
Đăng ký tư vấn miễn phí - chuyên gia SFVN sẽ liên hệ trong 24h, gợi ý khoá học phù hợp với mục tiêu và kinh nghiệm của bạn.
