Giờ ăn trưa ở công ty, hai đồng nghiệp bàn chuyện lệnh vàng đêm qua chạy đẹp, còn bạn ngồi nghe mà không rõ họ mở app lúc nào. Bạn đi làm 9–18h, 19h mới về tới nhà, cơm nước xong đã 20h. Câu hỏi thật trong đầu lúc này không phải "phái sinh có lãi không", mà cụ thể hơn: giờ giao dịch phái sinh rơi vào khoảng nào trong ngày, và một người có lịch sống chật như bạn thì còn khung nào để theo dõi thị trường mà không phải lén xem điện thoại trong lúc họp?
Bạn đọc một landing page khoá học, thấy nội dung ổn, nhưng thứ chặn bạn lại là nỗi lo rất đời thường: liệu đây có phải kênh chỉ dành cho người rảnh cả ngày, ngồi canh bảng giá từ sáng đến chiều? Nếu tin nhầm điều đó, bạn sẽ bỏ qua đúng cái khung giờ hợp với mình nhất, tức buổi tối.
Bài này ghép hai mảnh dữ liệu ít khi đứng cạnh nhau: bảng giờ bốn nhóm sản phẩm của Sở Giao dịch Hàng hoá Việt Nam (MXV) quy về giờ Việt Nam, và một khung tự soi lịch cá nhân để biết bạn có đủ vài buổi tối rảnh mỗi tuần hay không. Nó là một mảnh trong bộ so sánh rộng hơn ở Đánh giá khoá học hàng hoá phái sinh - khung so sánh cho người mới đi làm. Xong bài, bạn sẽ có bảng giờ đầy đủ, một danh sách sản phẩm hợp với buổi tối 30–45 phút, và cách tự chấm xem lịch của bạn có khả thi không.
Tóm tắt nhanh
Sở Giao dịch Hàng hoá Việt Nam (MXV) có sản phẩm mở cửa gần như trọn ngày, từ khoảng 6h sáng đến 5h sáng hôm sau theo giờ GMT+7, chia thành bốn nhóm với bốn khung giờ chính. Điểm đáng nhớ cho dân văn phòng 9–18h: phần lớn sản phẩm sôi động nhất trong phiên Mỹ, khoảng 20h đến 1h giờ Việt Nam, tức là sau khi bạn tan làm. Ba sản phẩm dễ ghép vào routine buổi tối gồm cà phê Robusta và Arabica (ICE, mở tầm 15h15–15h30 đến 0h30 giờ VN), vàng COMEX (mở 5h đến 4h sáng, sôi động nhất quãng 20h–0h), và dầu WTI hoặc Brent (mở 5h đến 4h sáng, chạy mạnh 21h–1h). Ngược lại, cao su TSR20 trên sàn Singapore chạy khoảng 7h–17h giờ VN, trùng gần hết giờ hành chính, nên tránh nếu bạn ngồi văn phòng cả ngày.
Giờ giao dịch phái sinh chứng khoán và phái sinh hàng hoá là hai chuyện khác nhau
Đây là chỗ nhiều người mới hiểu sai ngay từ đầu, và cái sai này đủ để khiến họ bỏ luôn kênh phù hợp. Khi search "giờ giao dịch phái sinh", phần lớn kết quả top đầu nói về phái sinh chứng khoán, cụ thể là hợp đồng tương lai chỉ số VN30. Loại này giao dịch khoảng 8h45 đến 14h45 các ngày trong tuần, nghĩa là trùng gần trọn giờ làm của bạn. Đọc mấy bài đó xong, bạn dễ mặc định "phái sinh nào cũng chạy trong giờ hành chính", rồi kết luận mình không hợp.
Nhưng hàng hoá phái sinh không phải VN30. Đây là hai thị trường tách biệt, khác cả sản phẩm lẫn khung giờ. Phái sinh chứng khoán bám theo giờ mở cửa sàn HOSE và HNX ở Việt Nam. Hàng hoá phái sinh qua MXV lại liên thông với các sàn quốc tế như CBOT ở Chicago, ICE ở London và New York, COMEX, NYMEX, cùng SGX Singapore, nên giờ giao dịch hàng hoá phái sinh trải dài theo múi giờ của những sàn đó. Kết quả là một sản phẩm như vàng hay dầu vẫn khớp lệnh lúc 22h khi bạn đã tan làm, ăn cơm xong và mở laptop.
Nếu bạn còn mơ hồ chuyện hai loại phái sinh này khác nhau ra sao về bản chất, không chỉ giờ giấc, thì bài giao dịch phái sinh là gì và có khác chứng khoán cơ sở không tách bạch phần đó. Còn nếu bạn đang phân vân nên đi hàng hoá phái sinh hay một kênh khác, so sánh phái sinh hàng hoá với quỹ chỉ số và chứng khoán cơ sở sẽ giúp bạn đặt chúng cạnh nhau. Trong phạm vi bài này, mình chỉ bàn đúng một thứ: giờ giấc, và cách nó khớp hoặc lệch với ngày làm việc của bạn.
Bảng giờ giao dịch 4 nhóm sản phẩm MXV theo giờ Việt Nam
MXV chia sản phẩm thành bốn nhóm: nông sản, nguyên liệu công nghiệp, kim loại, và năng lượng. Mỗi nhóm bám theo sàn quốc tế gốc nên có khung giờ riêng. Bảng dưới quy hết về giờ Việt Nam để bạn dễ đối chiếu với lịch làm. Đây là lịch giao dịch phái sinh gộp lại theo nhóm, không phải giờ từng mã lẻ, nên khi bắt đầu thật bạn vẫn nên mở trang chi tiết của MXV để xem đúng mã mình quan tâm.
| Nhóm |
Sản phẩm tiêu biểu |
Sàn gốc |
Giờ mở (VN) |
Giờ đóng (VN) |
Khung sôi động (VN) |
| Nông sản |
Ngô, đậu tương, lúa mì, dầu đậu tương |
CBOT (Chicago) |
~7h00 |
~1h45 hôm sau |
20h–1h |
| Nguyên liệu công nghiệp |
Cà phê Robusta |
ICE EU (London) |
~15h30 |
~0h30 hôm sau |
19h–0h |
| Nguyên liệu công nghiệp |
Cà phê Arabica, đường, cacao |
ICE US |
~15h15 |
~0h30 hôm sau |
19h–0h |
| Nguyên liệu công nghiệp |
Cao su TSR20 |
SGX (Singapore) |
~7h00 |
~17h00 |
8h–16h |
| Kim loại |
Vàng, bạc, đồng |
COMEX (New York) |
~5h00 |
~4h00 hôm sau |
20h–0h |
| Kim loại |
Quặng sắt |
SGX (Singapore) |
~7h00 |
chiều |
phiên ngày |
| Năng lượng |
Dầu WTI |
NYMEX |
~5h00 |
~4h00 hôm sau |
21h–1h |
| Năng lượng |
Dầu Brent, khí tự nhiên |
ICE EU |
~5h00 |
~4h00 hôm sau |
21h–1h |
Nhìn cột "khung sôi động", bạn sẽ thấy một quy luật rõ: trừ mấy sản phẩm sàn Singapore, phần còn lại đều dồn thanh khoản vào buổi tối và đêm giờ Việt Nam, tức phiên Mỹ. Đó không phải trùng hợp; sản phẩm gốc từ CBOT, COMEX hay NYMEX chạy mạnh nhất khi thị trường Mỹ vào giờ hành chính của họ, và giờ đó lệch với mình đúng nửa vòng đồng hồ.
Hai lưu ý kỹ thuật đừng bỏ qua. Thứ nhất, nhiều sản phẩm có quãng nghỉ giữa phiên ngắn, thường rơi vào buổi trưa hoặc đầu giờ chiều giờ Việt Nam, nên đừng hoảng nếu thấy bảng giá đứng im vài chục phút. Thứ hai, mỗi năm hai lần, khoảng tháng 3 và tháng 11, Mỹ đổi giờ tiết kiệm ánh sáng (DST), và toàn bộ giờ mở đóng quy đổi sang giờ VN sẽ xê dịch một tiếng. Vì thế bảng trên nên đọc kèm dấu "khoảng", và trước mỗi mùa đổi giờ bạn kiểm lại trên giờ giao dịch chính thức của MXV cho chắc. Bạn cũng có thể đối chiếu chéo với lịch giao dịch của CME Group vì nhiều sản phẩm nông sản và kim loại lấy giờ gốc từ đó.
Nếu bạn muốn hiểu sâu hơn từng nhóm sản phẩm gồm những gì và giao dịch ở đâu, bốn loại hàng hoá phái sinh tại Việt Nam mô tả chi tiết, còn MXV với vai trò sàn giao dịch hàng hoá chính thức giải thích tại sao mọi giờ giấc ở trên đều quy về một đầu mối duy nhất.
Sản phẩm nào phù hợp cho dân văn phòng 9–18h?
Bảng giờ ở trên trả lời câu "mở lúc mấy giờ". Nhưng câu bạn thật sự cần trả lời là "sản phẩm nào chạy đúng lúc mình rảnh và tránh đúng lúc mình bận". Đây là chỗ giao dịch phái sinh cho dân văn phòng khác hẳn cách một trader toàn thời gian chọn sản phẩm: bạn chọn theo lịch sống trước, chọn theo kỳ vọng lợi nhuận sau.
Mình chấm điểm sáu lựa chọn phổ biến theo đúng một tiêu chí: nó có ăn khớp với buổi tối 30–45 phút của người đi làm hay không. Điểm càng cao càng dễ ghép, không liên quan gì đến chuyện sản phẩm đó "lãi nhiều" hay không.
| Sản phẩm |
Khung sôi động (VN) |
Trùng giờ làm 9–18h? |
Hợp routine tối 30–45p? |
Điểm |
| Cà phê Robusta / Arabica |
19h–0h30 |
Không |
Rất hợp |
5/5 |
| Vàng COMEX |
20h–0h |
Không |
Rất hợp |
5/5 |
| Dầu WTI / Brent |
21h–1h |
Không |
Hợp, nhưng dễ kéo dài tới khuya |
4/5 |
| Ngô / đậu tương CBOT |
20h–1h45 |
Không |
Hợp, nhưng phải theo tin USDA |
3/5 |
| Cao su TSR20 (SGX) |
8h–16h |
Trùng gần hết |
Không |
1/5 |
| Phái sinh VN30 |
8h45–14h45 |
Trùng gần hết |
Không |
1/5 |
Cà phê được 5 điểm vì lý do đơn giản: nó nóng lên đúng lúc bạn về nhà. 19h bước qua cửa, thị trường cà phê vẫn còn hơn năm tiếng chạy mạnh phía trước, thừa chỗ cho một buổi review thong thả. Vàng COMEX cũng 5 điểm, vì khung 20h–0h trùng gần như hoàn hảo với quãng thời gian sau bữa tối của phần lớn người đi làm ở phiên Mỹ hàng hoá phái sinh.
Dầu tụt xuống 4 điểm không phải vì khó, mà vì cái đuôi của nó dài. Đỉnh 21h–1h nghĩa là để bắt được nhịp đẹp nhất, bạn hay bị cám dỗ thức tới 12h, 1h sáng, rồi hôm sau lên công ty với đôi mắt nặng. Ngô và đậu tương xuống 3 điểm vì giờ giấc thì hợp, nhưng chúng phản ứng mạnh với báo cáo của Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA), loại tin ra theo lịch riêng mà một tuần bận việc bạn rất dễ bỏ lỡ.
Hai dòng cuối bảng là hai cái bẫy giờ giấc. Cao su TSR20 nghe hấp dẫn vì "phiên châu Á gần Việt Nam", nhưng gần lại chính là vấn đề: nó chạy 8h–16h, đúng lúc bạn đang ở bàn làm việc. Chọn nó gần như chắc chắn dẫn tới cảnh liếc điện thoại trong giờ họp. Phái sinh VN30 để ở đây không phải vì nó là hàng hoá phái sinh, mà vì người mới hay nhầm; giờ của nó cũng nằm gọn trong ngày làm việc, nên với dân 9–18h thì cùng chung một câu trả lời: tránh.
Một ranh giới cần nói thẳng. Bảng này chỉ chấm độ khớp lịch, tuyệt đối không phải gợi ý nên mua bán mã nào hay đánh lên đánh xuống. Chọn sản phẩm để giao dịch thật còn phụ thuộc vốn, khẩu vị rủi ro và kiến thức, những thứ nằm ngoài phạm vi bài giờ giấc này.
Routine 30–45 phút mỗi tối cho người mới
Biết sản phẩm nào hợp giờ rồi, câu kế tiếp là làm gì trong từng ấy phút. Dưới đây là một mẫu buổi tối gọn, khoảng 19h30 đến 22h, để bạn hình dung. Con số 45 phút là trần chứ không phải sàn; khi đã quen tay, nhiều người rút xuống còn 30 phút là đủ.
Từ 19h30 đến 19h45, mười lăm phút đầu dành cho việc soát lại các lệnh đang mở và đọc vài dòng tin đầu về sản phẩm bạn đang giữ, lấy từ Reuters, Investing.com hoặc bản tin ngày của MXV. Bạn chỉ cần biết có gì bất thường không, chứ không cần đọc hết mọi thứ.
Từ 19h45 đến 20h15, nửa tiếng lõi là lúc phân tích biểu đồ khung ngày, khung H4 và H1 của một hoặc hai sản phẩm, đánh dấu điểm vào nếu có, rồi đặt lệnh chờ dạng limit hoặc stop kèm cắt lỗ sẵn. Đêm biến động, nên hạn chế lệnh thị trường; đặt lệnh chờ giúp bạn không phải ngồi canh giá cả tối. Nếu bạn chưa rõ vì sao cắt lỗ lại quan trọng đến vậy, stop loss là chiếc chắn bảo vệ tài khoản đầu tiên nói kỹ phần đó.
Mười lăm phút cuối, từ 20h15 đến 20h30, bạn ghi nhật ký giao dịch: setup là gì, vào vì lý do nào, khối lượng bao nhiêu, cắt lỗ và chốt lời đặt ở đâu. Xong thì đóng laptop. Nếu muốn, đặt hai mốc kiểm nhanh qua điện thoại lúc 21h30 và 22h30, mỗi lần hai phút, chỉ để xem giá đã chạm điểm chờ chưa, tuyệt đối không mở lệnh mới ngoài kế hoạch đã ghi.
Bốn mươi lăm phút này gói gọn phần "vận hành hàng ngày", không phải toàn bộ chuyện học. Giai đoạn nền tảng, học khái niệm và tập tay trên tài khoản demo, thường mất vài tuần trước khi bạn chạm lệnh thật; học hàng hoá phái sinh mất bao lâu từ zero tới lệnh live vẽ ra dòng thời gian đó rõ hơn. Điểm cần nhớ ở đây: một routine gọn dưới 45 phút mỗi tối là khả thi, và nó không đòi bạn hy sinh công việc chính.
Ba kịch bản lịch làm, bạn giống ai?
Lý thuyết là vậy, nhưng lịch mỗi người một khác. Ba trường hợp dưới đây để bạn tự soi mình gần với ai nhất.
Trường hợp thứ nhất là một chuyên viên ngân hàng ở TP.HCM, làm 9–18h và thỉnh thoảng có buổi giao ban đến 19h. Với người này, cà phê hợp hơn cả vì nó nóng sau 19h, còn dầu thì nên né bớt vì đỉnh 21h–1h dễ kéo họ thức khuya trong khi sáng vẫn phải dậy sớm. Khung hợp lý là một buổi ngắn quãng 20h đến 20h45, sau khi việc cơ quan đã dứt hẳn.
Trường hợp thứ hai là một bạn IT junior ở Hà Nội, làm từ xa 9–18h và có buổi trưa linh hoạt chừng nửa tiếng. Nghe qua thì bạn này có thể tranh thủ liếc phiên châu Á lúc trưa, kiểu cao su hay quặng sắt trên SGX. Nhưng đây đúng là chỗ mình khuyên đừng làm: mở bảng giá lúc 12h30 rất dễ trượt dài sang 13h, 13h30, và trước khi kịp nhận ra thì giờ nghỉ trưa đã lẫn vào giờ làm. Buổi trưa để nghỉ, buổi tối để trade, ranh giới đó giữ được thì mọi thứ mới bền.
Trường hợp thứ ba là một kế toán nội bộ hay tăng ca đến 20h, 21h vào cuối tháng. Người này hợp với vàng, sản phẩm còn thanh khoản tốt trong khung muộn quãng 22h đến 0h, nên một routine 22h–22h45 sau khi tan ca vẫn kịp, và phần phân tích nặng hơn thì dồn vào cuối tuần khi rảnh. Nếu soi cả ba mà thấy chẳng khung nào của bạn ổn định nổi bốn buổi tối một tuần, đó là tín hiệu đáng nghe: có thể một kênh nhẹ tay hơn như quỹ chỉ số hợp với bạn hơn ở giai đoạn này, và so sánh phái sinh với quỹ và chứng khoán cơ sở đáng đọc trước khi bạn quyết.
Năm sai lầm về lịch giao dịch của người mới
Phần lớn thất bại ở giai đoạn đầu không đến từ chọn sai lệnh, mà đến từ xếp sai giờ. Năm cái bẫy dưới đây gặp đi gặp lại.
Thứ nhất là chọn sản phẩm sàn Singapore như cao su hay quặng sắt chỉ vì "phiên châu Á gần giờ Việt Nam". Kết cục quen thuộc là ngồi trong phòng họp mà đầu để ở bảng giá, hiệu suất công việc tụt, và sếp thì bắt đầu để ý. Gần giờ mình không phải lợi thế nếu cái "gần" đó rơi trúng giờ làm.
Thứ hai là thức theo dầu WTI đến 2h, 3h sáng. Vài đêm đầu thấy phấn khích, nhưng đến ngày thứ mười thì bạn ngủ gật ở công ty, và không hiếm người bỏ luôn khoá học sau hai tuần chỉ vì kiệt sức, chẳng phải vì thị trường khó.
Thứ ba là đặt lệnh thị trường lúc 19h "cho nhanh" vì đã mệt. Ban đêm biến động rộng, một lệnh market vội vàng dễ khớp ở giá lệch xa điểm bạn định, và khoản trượt giá đó ăn mòn tài khoản âm thầm.
Thứ tư là không dùng lệnh chờ. Khi bạn cứ ngồi canh giá bằng mắt thay vì đặt sẵn limit và stop, buổi 45 phút phình thành ba tiếng, giấc ngủ đi tong và người nhà bắt đầu than phiền. Công cụ lệnh chờ sinh ra chính là để bạn rời màn hình mà kế hoạch vẫn chạy.
Thứ năm nguy hiểm nhất, và nó không hẳn là chuyện giờ giấc. Có người, vì muốn giao dịch cả cuối tuần khi MXV nghỉ, bị dẫn sang mấy sàn forex hay CFD ngoài luồng, được quảng cáo là "chạy 24/7 kể cả thứ Bảy Chủ Nhật". Đó thường là dấu hiệu bạn đang bị kéo vào sản phẩm OTC không qua sàn chính thức, khác hẳn hàng hoá phái sinh giao dịch qua MXV. Trước khi tin bất kỳ lời mời nào kiểu đó, đọc checklist bảy tiêu chí nhận diện khoá học và bên môi giới uy tín, và nếu ai đó gọi phái sinh là "cờ bạc chạy 24/7" thì phân biệt phái sinh hàng hoá với cờ bạc làm rõ ranh giới pháp lý và kỷ luật ở đây.
Bước tiếp theo: tự chấm lịch của bạn trong 5 phút
Cả bài quy về một câu hỏi bạn tự trả lời được: trong một tuần thật của bạn, có bao nhiêu buổi tối rảnh đủ 30–45 phút mà không bị họp muộn hay tăng ca? Cách kiểm nhanh nhất là mở một bảng tính đơn giản, kẻ bảy cột cho bảy ngày và vài dòng cho các khung giờ tối, rồi tô lại những ô bạn chắc chắn rảnh trong tuần vừa rồi. Đừng ghi lịch lý tưởng, ghi lịch thật.
Nếu bạn đếm được từ bốn ngày trở lên có khung tối yên tĩnh, giờ giấc không phải rào cản với bạn, và bạn có thể yên tâm bước tiếp phần chọn khoá và chọn sản phẩm. Nếu chỉ được hai ngày hoặc ít hơn, đừng ép; nó không có nghĩa bạn "không hợp đầu tư", chỉ là nhịp sống hiện tại chưa cho phép theo sát một thị trường chạy về đêm, và một kênh ít đòi hỏi thời gian hơn có thể là điểm khởi đầu tốt hơn.
Khi đã xác nhận lịch của mình khả thi, bước hợp lý kế tiếp là quay về đánh giá khoá học hàng hoá phái sinh cho người mới đi làm để tiếp tục khung so sánh các lựa chọn học. Chưa cần vội inbox ai hay đăng ký gì ở giai đoạn này; việc của bạn bây giờ chỉ là biết chắc mình có chỗ đứng về mặt thời gian, và bạn vừa có đủ dữ liệu để tự trả lời điều đó.