150 triệu tiết kiệm sau bốn năm đi làm, đang nằm im trong sổ ăn lãi 5% một năm. Một tối thứ Ba, bạn gõ vào Google đúng câu hỏi trong đầu: 1 hợp đồng phái sinh bao nhiêu tiền. Ba kết quả đầu đều của công ty chứng khoán, và cả ba chỉ nói mỗi VN30. Không ai chỉ giá một lô cà phê Robusta hay vàng là bao nhiêu VND, càng không ai nói thẳng 150 triệu của bạn thì mở được gì mà không cháy tài khoản ngay lệnh đầu tiên.
Bài này trả lời đúng ba thứ còn thiếu đó. Bạn sẽ có bảng giá trị một hợp đồng cho bốn mã phổ biến trên MXV cộng VN30, công thức tự tính lấy trong nửa phút, và một bảng thẳng thắn: vốn 50, 150 hay 300 triệu thì mở được mã nào, mấy hợp đồng, còn dư bao nhiêu để chịu lỗ.
Nói trước cho rõ ràng. Đây không phải bài viết hứa lãi mấy chục phần trăm một tháng. Nếu bạn đang tính vay tiền hoặc quẹt thẻ tín dụng cho đủ ký quỹ, hãy dừng ở đây và đọc phái sinh hàng hoá có phải cờ bạc không trước đã, vì cách tính vốn dưới đây giả định bạn dùng tiền nhàn rỗi, không phải tiền đi vay.
TL;DR - bảng giá trị và ký quỹ nhanh
Số tiền để mở một vị thế không phải là giá trị cả hợp đồng, mà là phần ký quỹ ban đầu (initial margin, viết tắt IM) bạn nộp trước. Đây là bảng tham chiếu tháng 6/2026, giá đổi từng ngày nên hãy coi là mốc để hình dung độ lớn.
| Mã |
Giá trị 1 hợp đồng (tham chiếu 06/2026) |
Ký quỹ IM (~%) |
Tiền IM thực nộp |
| VN30 futures (HNX) |
~130 triệu |
13–17% |
~17–22 triệu |
| Cà phê Robusta (MXV, 10 tấn/lot) |
~1,05 tỷ |
8–10% |
~85–105 triệu |
| Vàng XAU (MXV, 100 troy oz) |
~1,65 tỷ |
10–12% |
~165–200 triệu |
| Dầu WTI (MXV, 1.000 thùng) |
~1,7 tỷ |
8–10% |
~140–170 triệu |
Nhìn nhanh theo túi tiền: vốn 50 triệu chỉ đủ một hợp đồng VN30 và gần như không còn khoảng đệm; 150 triệu mở một VN30 với đệm bảy tám lần khá thoải mái; 300 triệu chạy VN30 rộng rãi cộng thêm một Robusta với đệm khoảng hai lần. Vàng và dầu WTI thì phần lớn người mới đi làm chưa nên đụng tới, lý do nằm ở phần bảng vốn phía dưới.
Công thức tính giá trị 1 hợp đồng, dễ như đọc hoá đơn tiền điện
Bạn đã tính hoá đơn điện cả trăm lần rồi: số kWh nhân đơn giá mỗi kWh ra số tiền phải trả. Giá trị một hợp đồng phái sinh cũng đúng một phép nhân như vậy.
Giá trị hợp đồng = Giá thị trường × Contract size
Contract size là "một lô chứa bao nhiêu đơn vị hàng hoá thực". Với cà phê Robusta trên MXV, một hợp đồng gói 10 tấn. Với VN30, thay vì hàng hoá thực thì có hệ số nhân 100.000 đồng cho mỗi điểm chỉ số. Đây chính là chỗ nhiều người mới hiểu sai và tự doạ mình: bạn không phải mua đứt 10 tấn cà phê hay ôm cả trăm ounce vàng về nhà. Contract size chỉ là con số chuẩn để MXV tính phần chênh lệch giá khi bạn đóng vị thế, rồi cộng trừ thẳng vào tài khoản ngân hàng.
Thử với VN30 cho quen tay. Giả sử chỉ số hợp đồng đang ở 1.300 điểm:
1.300 điểm × 100.000 đồng/điểm = 130 triệu đồng
Đó là toàn bộ giá trị danh nghĩa của một hợp đồng VN30. Con số nghe to, nhưng giữ bình tĩnh, vì đây chưa phải tiền bạn phải bỏ ra. Khi có ai hỏi lại 1 hợp đồng phái sinh bao nhiêu tiền, câu trả lời luôn tách làm hai vế: giá trị danh nghĩa (phép nhân ở trên) và ký quỹ thực nộp (phần dưới, thường chỉ bằng một phần mười giá trị đó). Nhầm hai vế này với nhau là lý do số một khiến người mới tưởng phải có cả tỷ mới chơi được vàng.
Cầm đúng công thức rồi thì phần còn lại chỉ là thay số. Bảng dưới thay sẵn cho bạn bốn mã hay gặp nhất.
Bảng giá trị hợp đồng 4 mã phổ biến: Robusta, vàng, dầu WTI, VN30
Đây là bảng mà mấy trang chứng khoán bỏ trống. Cùng một công thức nhân, khác nhau ở contract size và giá tham chiếu.
| Mã |
Sàn |
Contract size |
Giá tham chiếu (06/2026) |
Giá trị hợp đồng |
| VN30 futures |
HNX |
100.000đ/điểm |
~1.300 điểm |
~130 triệu |
| Cà phê Robusta |
MXV |
10 tấn/lot |
~4.200 USD/tấn |
~1,05 tỷ |
| Vàng XAU |
MXV |
100 troy oz |
~2.640 USD/oz |
~1,65 tỷ |
| Dầu WTI |
MXV |
1.000 thùng |
~68 USD/thùng |
~1,7 tỷ |
Vài dòng chú thích để bạn không đọc bảng một cách máy móc.
Về giá 1 hợp đồng phái sinh VN30 (dòng đầu): hệ số nhân cố định 100.000 đồng/điểm, nên giá trị trồi sụt theo chỉ số. Chỉ số lên 1.350 thì giá trị thành 135 triệu; xuống 1.250 thì còn 125 triệu. Bước giá tối thiểu (tick size) của VN30 là 0,1 điểm, tức mỗi tick nhúc nhích 10.000 đồng trên một hợp đồng.
Giá trị hợp đồng phái sinh cà phê Robusta tính ra sao
Robusta niêm yết theo USD trên mỗi tấn. Lấy giá tấn nhân 10 (vì một lô 10 tấn), rồi quy ra VND theo tỷ giá là ra con số hơn một tỷ. Nghe khủng, nhưng nhớ lại đoạn trên: bạn không bỏ một tỷ. Một lô Robusta nhích một bậc giá đã là một khoản lời/lỗ đáng kể vì contract size lớn, nên đây là mã "nặng" so với túi tiền người mới. Vàng và dầu còn nặng hơn, giá trị một hợp đồng vượt 1,6 tỷ.
Một điểm nữa hay bị bỏ qua: tài khoản Foundation ở nhiều nơi có hạn mức số hợp đồng mở tối đa mỗi ngày, thường vài chục lô tuỳ mã. Người mới gần như không chạm trần này, nhưng biết trước để khỏi ngạc nhiên khi lệnh bị chặn.
Giá bốn mã trên đổi từng phiên, thậm chí từng phút trong giờ giao dịch. Bảng này là ảnh chụp một thời điểm để bạn cảm được độ lớn tương đối giữa các mã, không phải giá để vào lệnh. Muốn số real-time, tra trực tiếp trên sàn giao dịch hàng hoá MXV, nơi công bố thông số kỹ thuật và giá khớp chính thức.
Ký quỹ 8–15% giá trị hợp đồng: số tiền THỰC bạn nộp
Đây là phần quan trọng nhất cả bài, và cũng là phần gỡ cho bạn nỗi sợ "phải có một tỷ mới giao dịch được vàng".
Ký quỹ ban đầu, hay IM, là phần trăm giá trị hợp đồng bạn nộp vào tài khoản trước khi mở vị thế. Tỷ lệ này do MXV và Tổng công ty Lưu ký quy định riêng cho từng mã, dao động khoảng 8–15% tuỳ độ biến động. Mã càng dễ nhảy giá, ký quỹ càng cao để bù rủi ro.
Thay số cho bốn mã ở giá tham chiếu bên trên:
- VN30: 130 triệu × 13% ≈ 16,9 triệu
- Robusta: 1,05 tỷ × 8% ≈ 84 triệu
- Vàng XAU: 1,65 tỷ × 10% ≈ 165 triệu
- Dầu WTI: 1,7 tỷ × 8% ≈ 136 triệu
Nhìn lại VN30: giá trị danh nghĩa 130 triệu, nhưng tiền thật để mở chỉ khoảng 17 triệu. Chênh lệch đúng như đoạn công thức đã cảnh báo.
Ký quỹ 1 hợp đồng phái sinh không phải toàn bộ số bạn cần chuẩn bị
Đây là bẫy tinh vi. Con số IM ở trên là mức tối thiểu để hệ thống cho bạn bấm lệnh, chưa có một đồng dự phòng. Khi giá đi ngược hướng dự đoán, tài khoản bị trừ dần theo phần lỗ tạm tính, và nếu chạm ngưỡng, bạn phải nộp bổ sung ngay trong phiên. Mở một VN30 với đúng 17 triệu trong tài khoản nghĩa là chỉ cần thị trường nhích ngược vài chục điểm là bạn dính lệnh gọi nộp tiền, rồi bị đóng vị thế nếu không kịp xoay. IM chỉ mở được cửa; muốn ngồi lại trong phòng thì cần thêm đệm.
IM cũng mới là một trong ba loại ký quỹ. Còn ký quỹ biến đổi (variation margin) trừ theo lỗ hằng ngày và ký quỹ duy trì (mức sàn không được thủng), hai thứ quyết định lúc nào bạn bị gọi nộp thêm. Cơ chế đầy đủ của cả ba nằm ở bài ký quỹ phái sinh là gì, không phải bỏ tiền cả giá trị hợp đồng. Đọc xong bài đó bạn sẽ hiểu vì sao "đủ IM" và "đủ vốn" là hai con số khác hẳn nhau.
Bảng "vốn 50 / 150 / 300 triệu, bạn giao dịch được gì?"
Giờ ghép mọi thứ lại thành thứ bạn thật sự muốn: cầm chừng này tiền thì làm được gì. Mỗi ô ghi số hợp đồng đủ mở, kèm hệ số đệm (vốn chia cho IM) và một chữ đánh giá thẳng.
| Vốn |
VN30 (IM ~17tr) |
Robusta (IM ~85tr) |
Vàng (IM ~165tr) |
Dầu WTI (IM ~140tr) |
| 50 triệu |
1 hợp đồng, đệm ~3× - Ổn |
Không nên (IM > vốn) |
Không nên |
Không nên |
| 150 triệu |
1 (đệm ~8× - Nên) hoặc 2 (đệm ~4× - Ổn) |
1, đệm ~1,7× - Quá sát |
Không nên |
Không nên |
| 300 triệu |
2–3, đệm ~5× - Nên |
1 (đệm ~3× - Ổn) hoặc 2 (~1,5× - Quá sát) |
1, đệm ~1,5× - Quá sát |
1, đệm ~2× - Quá sát |
Đọc bảng theo kiểu này: hệ số đệm càng lớn, bạn càng có chỗ để chịu vài phiên đi ngược mà không bị đóng lệnh non. Đệm dưới 3× nghĩa là chỉ một đợt biến động bình thường cũng đủ đẩy bạn vào thế phải nộp thêm hoặc cắt lỗ trong nước mắt.
Vốn tối thiểu giao dịch hàng hoá phái sinh: một nguyên tắc chặn cháy tài khoản
Nếu bạn chỉ mang đi một câu từ cả bài, hãy lấy câu này: không bao giờ để phần IM của một mã vượt quá 30% vốn. Đây là quy tắc nền, và nó tự động loại bớt những lựa chọn liều lĩnh.
Áp vào ví dụ 150 triệu: 30% của 150 là 45 triệu, tức IM tối đa cho một mã là 45 triệu. Một VN30 tốn ~17 triệu, nằm gọn dưới trần, đẹp. Một Robusta tốn ~85 triệu, gần gấp đôi trần, nên dù trên lý thuyết "đủ tiền mở", thực tế bạn đang liều. Muốn chạy Robusta thoải mái trong khung 30% này, vốn cần tầm 300 triệu trở lên. Vàng và dầu thì con số còn xa hơn nữa.
Nói cách khác, "vốn tối thiểu để bắt đầu" và "vốn tối thiểu để giao dịch một mã cụ thể mà không lo cháy" là hai chuyện. Với đa số người mới đi làm, VN30 là cửa vào hợp lý nhất về mặt túi tiền, còn các mã MXV nặng ký để dành cho khi tài khoản dày hơn.
4 sai lầm khi tính vốn khiến người mới cháy tài khoản ngay lệnh đầu
Bốn cái bẫy dưới đây gom từ những buổi tuần thứ năm quen thuộc: học viên chuyển từ demo sang lệnh thật, thua hai lệnh liên tiếp, rồi mới ngồi soi lại thấy sai từ khâu tính vốn chứ không phải khâu đọc biểu đồ.
Một, lấy IM làm vốn cần. Nộp đúng số ký quỹ ban đầu rồi tưởng xong. Giá đi ngược hai phiên, ký quỹ biến đổi trừ dần, và bạn nhận lệnh gọi nộp thêm lúc chưa kịp chuẩn bị tâm lý. IM là mức mở cửa, không phải mức an toàn.
Hai, chọn mã "một lệnh cả tỷ cho nhanh giàu". Vốn 200 triệu mà nhảy vào một hợp đồng vàng ngốn 165 triệu IM là đang đặt 82% vốn vào một cửa. Chỉ một bước giá ngược là tài khoản bốc hơi mảng lớn. Con số to của giá trị hợp đồng không có nghĩa là cơ hội to, nó chỉ có nghĩa mỗi tick đau hơn.
Ba, quên phí giao dịch và phí qua đêm. Ký quỹ không phải chi phí duy nhất. Mỗi lần vào ra lệnh đều mất phí, giữ vị thế qua đêm còn có phí riêng, và những khoản này gặm dần vào đệm mà bạn tưởng còn nguyên. Bảng chi phí thực có ở bài phí giao dịch hàng hoá phái sinh 2026, nên gộp luôn vào lúc tính vốn.
Bốn, vay tín dụng cho đủ IM. Cái này không phải sai lầm kỹ thuật, nó là dấu hiệu dừng lại. Tiền đi vay chịu áp lực trả lãi cố định, còn thị trường thì không hứa trả bạn đúng hạn. Nếu vốn nhàn rỗi chưa đủ mở nổi một VN30 với đệm tử tế, câu trả lời là chờ tiết kiệm thêm, không phải quẹt thẻ. Đọc lại phái sinh có phải cờ bạc không nếu bạn thấy mình đang tìm cách "gồng" cho đủ tiền vào lệnh.
Sai lầm thứ hai và thứ ba còn dính tới đòn bẩy, thứ khuếch đại cả lời lẫn lỗ. Mức đòn bẩy an toàn cho người mới là bao nhiêu thì bài đòn bẩy leverage phái sinh dùng bao nhiêu là an toàn nói kỹ hơn, nhưng nguyên tắc 30% ở trên đã tự động ghìm đòn bẩy của bạn xuống mức lành mạnh rồi.
Bước tiếp theo: tự chấm vốn của bạn trong 5 phút
Không cần liên hệ ai, không cần để lại số điện thoại. Mở Google Sheets và làm bốn việc.
- Tạo một cột
contract_size và một cột giá, gõ công thức =giá*contract_size cho cả bốn mã ở bảng trên. Vậy là bạn có bảng giá trị hợp đồng của riêng mình, cập nhật được khi giá đổi.
- Nhân tiếp với tỷ lệ IM (dùng khoảng 8–15% theo mã) để ra số ký quỹ thực từng mã.
- Điền vốn nhàn rỗi của bạn vào một ô riêng, rồi tính đệm bằng
vốn / IM. Mã nào ra dưới 3× thì gạch đi, mã đó chưa dành cho bạn lúc này.
- Nhìn danh sách còn lại. Thường với người mới đi làm, chỉ VN30 sống sót, và như thế là hợp lý.
Nếu tính xong vẫn phân vân kiểu "50 triệu liệu có đủ để bắt đầu nghiêm túc, hay nên nhịn thêm một hai năm", câu đó có bài trả lời riêng: đầu tư phái sinh cần bao nhiêu tiền để bắt đầu. Còn nếu đã chắc vốn đủ và muốn hiểu vì sao ký quỹ biến đổi làm số tiền cần chuẩn bị lớn hơn IM, quay lại ký quỹ phái sinh là gì.
Bài này chỉ là một mảnh trong bức tranh chọn khoá và chọn kênh. Muốn xem đầy đủ khung so sánh trước khi quyết định có nên đầu tư hàng hóa phái sinh hay không, đọc Đánh giá khoá học hàng hoá phái sinh - khung so sánh cho người mới đi làm.