Hệ số nhân hợp đồng phái sinh và bước giá quyết định một nấc giá bằng bao nhiêu tiền. Công thức 3 bước đổi một tick ra VND, ví dụ Robusta. Tính thử ngay.
Gần nửa đêm, sau một ngày làm văn phòng, bạn mở bảng giá lên xem. Con số nhảy từ 2.150 lên 2.151. Một nấc, đúng một nấc. Câu hỏi trong đầu bạn lúc đó không phải "giá sẽ lên hay xuống", mà cụ thể hơn nhiều: một nấc đó bằng mười nghìn, một trăm nghìn, hay mười triệu đồng? Chưa trả lời được câu này thì mỗi lần bấm lệnh giống như đặt cược trong bóng tối, bởi không biết một nấc đáng bao nhiêu cũng có nghĩa là không biết mình đang mạo hiểm bao nhiêu.
Người quyết định con số đó là hệ số nhân hợp đồng phái sinh và bước giá. Vấn đề là hầu hết bài tiếng Việt bạn tìm được trên Google đều đang trả lời cho một sản phẩm duy nhất: hợp đồng tương lai chỉ số VN30, nơi mỗi điểm tình cờ đã bằng 100.000 đồng sẵn. Mang con số đó sang cà phê hay dầu là sai, và sai theo kiểu lệch hàng chục lần chứ không phải vài phần trăm.
Hết bài này bạn có một quy trình ba bước để đổi một nấc giá của bất kỳ mã nào ra tiền Việt, và quan trọng hơn, bạn tự tra được số liệu thay vì tin một bảng ai đó chép sẵn trên mạng. Nói trước cho rõ: đây không phải bài hô lệnh, không dự đoán giá, không có dòng "lãi bao nhiêu phần trăm mỗi tháng" nào. Nó chỉ giúp bạn biết mình đang chơi với số tiền cỡ nào trước khi bấm nút.
Hệ số nhân hợp đồng phái sinh là con số biến một đơn vị thay đổi giá thành tiền thật. Với hợp đồng tương lai chỉ số VN30, hệ số nhân là 100.000 đồng trên một điểm: giá tăng 1 điểm thì một hợp đồng lãi 100.000 đồng, và con số đó đã quy sẵn ra VND. Với hàng hoá phái sinh trên MXV, cơ chế khác hẳn. Vai trò của hệ số nhân do độ lớn hợp đồng đảm nhận (ví dụ 10 tấn một lot), còn giá thì yết bằng USD trên một đơn vị hàng, nên phải nhân xong mới quy đổi sang VND được. Bước giá là mức giá nhích tối thiểu; giá không trôi trơn mà nhảy theo từng nấc. Tiền của một nấc bằng bước giá nhân với độ lớn hợp đồng, rồi nhân thêm tỷ giá nếu mã yết bằng ngoại tệ.
| Đại lượng | Trả lời câu hỏi gì | Tra ở đâu |
|---|---|---|
| Độ lớn hợp đồng (hệ số nhân) | Một hợp đồng "chứa" bao nhiêu đơn vị hàng | Đặc tả hợp đồng trên MXV |
| Đơn vị yết giá | Giá đang tính bằng tiền gì, trên mỗi đơn vị nào | Đặc tả hợp đồng trên MXV |
| Bước giá | Giá nhích tối thiểu bao nhiêu cho một nấc | Đặc tả hợp đồng trên MXV |
Hệ số nhân hợp đồng phái sinh là thứ gắn đơn vị tiền vào một con số vốn trần trụi. Giá trên bảng, ví dụ 2.151, tự nó không mang nghĩa "hai nghìn một trăm năm mươi mốt đồng"; nó chỉ là một mức yết. Hệ số nhân trả lời câu "mỗi mức yết đó tương ứng bao nhiêu tiền cho một hợp đồng". Cả bài này được viết theo tinh thần tự tính, tự tra, không tin một con số ai đó dúi vào tay bạn; nếu bạn thấy phản xạ đó hợp lý, hãy dùng đúng nó khi chọn nơi học, tức là soi bằng một checklist chọn nơi học uy tín thay vì tin lời quảng cáo.
Dễ hình dung nhất là nghĩ về một thùng hàng. Giá niêm yết giống giá của một chai, nhưng bạn không bao giờ mua lẻ một chai; mỗi lần giao dịch là trọn một thùng. Hệ số nhân chính là số chai trong thùng đó. Giá một chai nhích lên một chút, nhân với số chai, ra mức thay đổi cho cả thùng bạn đang cầm.
Vậy tại sao VN30 lại là 100.000? Đó là quy định của thị trường chứng khoán phái sinh Việt Nam cho hợp đồng tương lai chỉ số VN30, một quy ước do sở giao dịch đặt ra để chuẩn hoá quy mô hợp đồng, không phải hằng số toán học rơi từ trên trời xuống. Vì là quy ước riêng cho một sản phẩm, con số 100.000 đồng mỗi điểm chỉ đúng với VN30. Một ví dụ để bạn bám: giá VN30 tăng 1 điểm, nhân hệ số nhân 100.000 đồng, nhân một hợp đồng, ra 100.000 đồng lãi. Ngắn gọn thế thôi, và cũng chỉ đúng trong đúng bối cảnh đó.
Cần phân biệt một chỗ hay gây nhầm. Cũng chính hệ số nhân này, khi đem nhân với mức giá thay vì mức thay đổi giá, sẽ cho ra giá trị cả hợp đồng và số vốn bạn phải chuẩn bị để mở vị thế; đó là một bài toán khác, nằm ở 1 hợp đồng phái sinh bao nhiêu tiền. Ở đây ta không tính vốn. Ta chỉ tính một nấc giá nhúc nhích thì đáng bao nhiêu.
Nếu bạn từng gõ "bước giá hàng hóa phái sinh" vào ô tìm kiếm và nhận về một mớ định nghĩa nửa vời, đây là cách hiểu gọn: bước giá (tiếng Anh là tick size, và "tick size là gì" cũng là câu nhiều người mới tra lần đầu) là mức thay đổi giá tối thiểu mà sở giao dịch cho phép. Giá không được phép nhích ít hơn một bước.
Vì sao phải có nó? Hãy tưởng tượng nếu ai cũng được đặt giá tuỳ ý đến vô hạn chữ số thập phân. Sổ lệnh sẽ vỡ vụn thành hàng nghìn mức giá lẻ, người muốn mua ở 2.150,7 còn người bán treo ở 2.150,71, và gần như chẳng ai khớp được với ai. Bước giá gom thanh khoản về những mức chung để lệnh của mọi người gặp nhau.
Hệ quả rất thật với người mới: bạn không thể đặt lệnh ở một mức giá nằm giữa hai nấc. Lệnh treo sai bước giá bị hệ thống từ chối, và đây là lỗi phổ biến nhưng cực dễ tránh một khi bạn biết nấc của mã mình đang xem. Hai điều cần nhớ trước khi sang phần tính tiền. Bước giá khác nhau tuỳ mã, không có một con số chung. Và bản thân bước giá chưa nói bạn lãi hay lỗ bao nhiêu; nó chỉ cho biết giá nhích bao nhiêu đơn vị, muốn ra tiền còn phải nhân với độ lớn hợp đồng. Cột nào trên màn hình hiển thị mức giá này thì thuộc chuyện đọc bảng, và đó là việc của bảng giá hàng hoá phái sinh; ở đây ta coi như bạn đã đọc được bảng rồi.
Đây là phần xương sống. In ra dán màn hình cũng được, vì nó áp dụng cho mọi mã chứ không riêng ví dụ nào.
Bước 1. Tra ba con số từ đặc tả hợp đồng chính thức: độ lớn hợp đồng, đơn vị yết giá, bước giá. Ba con số này luôn nằm cùng một trang, đừng lấy từ ba nguồn khác nhau.
Bước 2. Nhân ra giá trị một bước giá theo đúng đơn vị tiền của mã đó: giá trị một bước giá bằng bước giá nhân với độ lớn hợp đồng. Kết quả lúc này vẫn còn mang đơn vị tiền gốc của mã, thường là USD với hàng hoá liên thông quốc tế.
Bước 3. Quy đổi sang VND nếu mã yết bằng ngoại tệ: nhân thêm tỷ giá USD/VND tại thời điểm bạn tính. Với VN30 thì bỏ qua bước này, vì hệ số nhân đã tính sẵn bằng VND.
Lấy cà phê Robusta trên MXV làm ví dụ, vì đây là mặt hàng nhiều người quen mặt và MXV có trang đặc tả hợp đồng công khai để bạn tự đối chiếu.
Tra ở bước 1, ta có ba con số: độ lớn hợp đồng 10 tấn một lot, đơn vị yết giá USD trên tấn, bước giá 1 USD trên tấn.
Bước 2, giá trị một bước giá bằng 1 USD/tấn nhân 10 tấn, ra 10 USD cho mỗi nấc. Để ý đơn vị: "USD trên tấn" nhân "tấn" thì phần "tấn" triệt tiêu, còn lại "USD", nghĩa là kết quả đúng là một số tiền.
Bước 3, đổi 10 USD sang VND bằng cách nhân tỷ giá. Giả sử tỷ giá minh hoạ 26.000 đồng một USD (đây chỉ là số tròn để bạn thấy kết quả cuối cùng, không phải tỷ giá thực tại thời điểm bạn đọc), một nấc của Robusta rơi vào khoảng 260.000 đồng.
Thông số cà phê Robusta theo đặc tả hợp đồng công bố trên MXV, tra ngày 21/07/2026. Đặc tả hợp đồng do sở giao dịch quy định và có thể thay đổi. Luôn tra lại đặc tả gốc trước khi giao dịch, kể cả sau khi đọc bài này.
Giờ nối vào câu hỏi thật sự làm bạn mất ngủ. Nếu bạn giữ một hợp đồng và giá đi ngược lại 10 nấc, bạn mất bao nhiêu? Lấy giá trị một bước giá nhân số nấc nhân số hợp đồng: 10 USD nhân 10 nấc nhân 1 hợp đồng, ra 100 USD, tức khoảng 2.600.000 đồng theo tỷ giá minh hoạ trên. Con số đó là lãi hoặc lỗ trên lý thuyết của một nấc; việc nó được cộng hay trừ vào số dư tài khoản của bạn vào lúc nào, theo cơ chế gì, lại là chuyện của thanh toán lãi lỗ hàng ngày. Ở đây tôi trình bày nó như một phép nhân, không kèm bất kỳ gợi ý nào về việc bạn nên vào mấy hợp đồng.
Có một cái bẫy mà nhiều trang né tránh. Một số mã không yết theo USD nguyên mà theo cent, chẳng hạn nhóm ngũ cốc thường yết cent trên mỗi giạ (bushel). Nếu bạn bê thẳng con số bước giá vào phép nhân mà không kiểm tra đơn vị là USD hay cent, kết quả lệch tới 100 lần. Quy tắc an toàn cho người mới rất đơn giản: viết đơn vị ra bên cạnh mọi con số trước khi nhân, rồi kiểm tra xem đơn vị của kết quả có ra tiền không. Và nhắc lại cho chắc, phép tính này hoàn toàn không có tỷ lệ ký quỹ trong đó; ai đang tìm "cần bao nhiêu tiền để mở lệnh" thì câu trả lời nằm ở bài 1 hợp đồng phái sinh bao nhiêu tiền, không phải ở đây.
Đây là chỗ mà gần như không trang tiếng Việt nào giải thích tử tế, nên cũng là lý do bạn hay áp nhầm. Gốc rễ nằm ở bản chất của tài sản cơ sở, và một khi nhìn ra thì sẽ không nhầm lại nữa.
Hợp đồng tương lai chỉ số VN30 có tài sản cơ sở là một chỉ số, tức một con số thống kê không có đơn vị vật lý nào. Bạn không thể cầm "một điểm VN30" trên tay. Vì thế sở giao dịch buộc phải tự đặt ra một hệ số nhân để biến điểm số thành tiền, và họ chọn 100.000 đồng mỗi điểm, tính luôn bằng VND. Phép đổi vì vậy chỉ có một bước.
Hàng hoá phái sinh trên MXV thì ngược lại: tài sản cơ sở là hàng thật, có đơn vị đo hẳn hoi (tấn, thùng, giạ, ounce). Ở đây "hệ số nhân" không phải một con số VND cho sẵn, mà chính là độ lớn hợp đồng phái sinh, tức lượng hàng một hợp đồng đại diện. Thêm nữa, các hợp đồng này liên thông với sở giao dịch quốc tế (Robusta chẳng hạn liên thông ICE EU) nên giá yết bằng ngoại tệ. Đơn vị yết giá hợp đồng phái sinh loại này là "ngoại tệ trên mỗi đơn vị hàng", ví dụ USD trên tấn, nên muốn ra tiền Việt bạn phải qua đủ ba bước, thêm khâu tỷ giá.
| Tiêu chí | HĐTL chỉ số VN30 | Hàng hoá phái sinh MXV |
|---|---|---|
| Tài sản cơ sở | Chỉ số VN30, không có đơn vị vật lý | Hàng thật có đơn vị đo (tấn, thùng, giạ, ounce) |
| Vai trò hệ số nhân | Một con số VND do sở đặt ra (100.000đ/điểm) | Do độ lớn hợp đồng đảm nhận (ví dụ 10 tấn/lot) |
| Đơn vị yết giá | VND trên mỗi điểm chỉ số | Ngoại tệ trên mỗi đơn vị hàng (USD/tấn...) |
| Số bước để ra VND | 1 bước, đã tính sẵn VND | 3 bước, có thêm khâu tỷ giá |
Câu để mang đi: đừng hỏi "hệ số nhân là bao nhiêu", hãy hỏi "một hợp đồng này chứa bao nhiêu đơn vị, và đang yết bằng tiền gì". Có một hệ quả của khâu tỷ giá mà người mới hay quên: với mã yết bằng USD, giá trị một nấc tính ra VND không cố định, nó trôi theo tỷ giá từng ngày. Bạn chỉ cần biết đến mức đó là đủ cho việc tính quy mô; còn phân tích rủi ro tỷ giá là chuyện rộng hơn, không thuộc phạm vi bài này.
Lý do phải tự tra, nói thẳng luôn cho khỏi mơ hồ: đặc tả hợp đồng do sở giao dịch quy định và có thể thay đổi, nên mọi bảng thông số chép sẵn trên blog đều có hạn sử dụng, kể cả bảng trong bài này. Một con số bước giá sai không chỉ gây khó chịu, nó khiến bạn tính sai rủi ro của chính mình. Vậy nên làm theo checklist bốn bước dưới đây.
Một dấu hiệu để cảnh giác: nếu một trang web đưa bảng thông số mà không ghi ngày cập nhật, cũng không dẫn nguồn về sở giao dịch, thì đừng dùng nó để tính tiền. Bảng đẹp không đồng nghĩa với bảng đúng.
Năm lỗi dưới đây gom từ những chỗ người mới hay vấp nhất, mỗi lỗi kèm một cách tránh kiểm chứng được ngay.
Tính được một nấc giá bằng bao nhiêu tiền không cho bạn biết giá sẽ đi hướng nào, và bài này cũng không hứa điều đó. Nếu bạn đang tìm "một tháng lãi bao nhiêu phần trăm", một app hô lệnh để copy, hay đang tính vay tiền để vào lệnh, thì cả phép tính này lẫn SFVN Academy đều không phục vụ mục đích đó.
Không cần tài khoản, không cần bỏ đồng nào, bạn làm được ngay tối nay.
Nếu con số đó làm bạn khựng lại một nhịp, thì đó là phản xạ đúng, và nó vừa giữ cho bạn nhiều hơn cả tiền một khoá học. Bước kế tiếp không phải là vội đặt lệnh, mà là biết tổng số tiền cần chuẩn bị trước khi mở vị thế, tức là đọc 1 hợp đồng phái sinh bao nhiêu tiền. Và trước khi tin bất kỳ nơi nào dạy bạn những phép tính này, hãy tự kiểm chứng họ trước, cách xác minh một nơi học uy tín trước khi chuyển khoản sẽ cho bạn một quy trình đọc kỹ rồi tự quyết bằng dữ kiện của mình. Muốn quay lại đọc bảng từ đầu thì mở bảng giá hàng hoá phái sinh.
Tiếp tục đọc về phân tích thị trường, kiến thức và chiến lược giao dịch.
Thuế thu nhập giao dịch phái sinh MXV cho cá nhân cư trú VN: khai báo đúng luật
Sàn giao dịch, chi phí & pháp lýBạn vừa chuyển một phần vốn từ tài khoản forex offshore sang một thành viên kinh doanh của MXV, phần nhiều vì muốn ngủ ngon: có pháp nhân Việt Nam, có nơi để gọi khi lệnh treo,…
So sánh phí giao dịch & spread các broker MXV: bên nào rẻ nhất cho size lệnh lớn
Sàn giao dịch, chi phí & pháp lýBạn quen soi từng pip chênh lệch khi trade forex, thuộc lòng spread EUR/USD tới chữ số thập phân thứ năm. Rồi bạn mở năm bảng biểu phí của năm broker MXV đặt cạnh nhau, và cả năm…
Phí qua đêm hợp đồng phái sinh MXV: carry cost khác gì swap forex
Sàn giao dịch, chi phí & pháp lýBạn mở tài khoản MXV sau vài năm quen mắt với bảng swap nhấp nháy mỗi đêm bên forex, kéo xuống biểu phí của broker tìm dòng phí qua đêm hợp đồng phái sinh, và nó không nằm ở đâu…
Đăng ký tư vấn miễn phí - chuyên gia SFVN sẽ liên hệ trong 24h, gợi ý khoá học phù hợp với mục tiêu và kinh nghiệm của bạn.
