Ba cột trên bảng giá hàng hóa phái sinh đều tên là Giá, và cột bạn nhìn thường không phải cột bạn khớp. Đọc từng khối cột, hiểu mã hợp đồng. Xem ngay.
Chín giờ tối, cơm nước xong, bạn mở bảng giá hàng hóa phái sinh lần đầu. Màn hình bung ra mười mấy cột số nhấp nháy đỏ xanh, một dòng ghi ZLEN26, và có tới ba cột cùng mang chữ "Giá". Bạn nhìn chừng ba mươi giây, không biết nên bắt đầu từ chỗ nào, rồi đóng tab với ý nghĩ quen thuộc: chắc cái này không dành cho mình.
Chuyện không nằm ở bạn. Những trang có bảng giá thì gần như không giải thích một chữ nào, còn những trang chịu giải thích thì đổ ra một danh sách thuật ngữ rời rạc, không ai nói cho bạn biết nên đọc theo thứ tự ra sao. Thứ bạn thiếu là một người ngồi cạnh, chỉ tay vào màn hình và bảo "nhìn cột này trước".
Đọc hết bài, bạn sẽ chỉ đúng được cột giá mà mình khớp khi bấm mua, đọc được hình dạng một mã hợp đồng, và biết cột phần trăm đang so với mốc nào. Cần nói rõ ngay: đây không phải trang bảng giá thời gian thực. SFVN Academy dạy cách đọc, còn dữ liệu sống bạn xem trên nền tảng chính thức. Bài cũng không hô lệnh, không dự đoán giá, không có con số lợi nhuận nào.
Bảng giá hàng hóa phái sinh là bảng dữ liệu giá cùng khối lượng của các hợp đồng đang giao dịch, cập nhật liên tục trong phiên. Đọc nó theo năm khối, từ trái sang phải: mã hợp đồng cho biết hàng gì và tháng kỳ hạn nào; khối bên mua là giá và khối lượng người khác đang chờ mua; khối khớp lệnh là giao dịch vừa xảy ra kèm mức biến động; khối bên bán là giá và khối lượng đang chờ bán; khối dữ liệu phiên gồm giá mở cửa, cao nhất, thấp nhất, tổng khối lượng. Điều quan trọng nhất: nếu bạn mua ngay lập tức, bạn khớp ở giá chào bán tốt nhất, không phải giá khớp gần nhất mà bạn đang nhìn.
Bảng giá không vận hành giống tấm menu treo trong quán ăn, nơi mỗi món ứng với đúng một con số. Nó là ảnh chụp một phiên đấu giá đang diễn ra: một bên có người sẵn sàng mua và ghi rõ họ trả cao nhất tới đâu, bên kia có người sẵn sàng bán và ghi rõ họ đòi thấp nhất tới đâu, ở giữa là các giao dịch vừa khớp xong. Ba cột cùng tên "Giá" sinh ra từ đó.
Thứ làm người mới choáng tiếp theo là số dòng. Cà phê xuất hiện năm lần, ngô bốn lần, dầu thô cả một cụm. Mỗi dòng là một hợp đồng có tháng kỳ hạn riêng, giá riêng, lượng người tham gia riêng; chúng không phải bản sao của nhau. Hàng hoá trên bảng thường gom thành bốn nhóm (nông sản, nguyên liệu công nghiệp, kim loại, năng lượng), biết vậy đủ để mắt định vị nhanh.
Có một phản xạ nên giữ khi đọc bảng giá: đừng tin con số vì nó hiện lên đẹp, hãy tìm chú thích để biết con số ấy từ đâu ra. Cùng phản xạ đó áp dụng được cho việc chọn nơi học, và bài cách xác minh uy tín của một đơn vị đào tạo đi theo đúng logic ấy: mở giấy tờ pháp nhân ra soi thay vì tin lời quảng cáo.
Nếu bạn từng xem bảng giá cổ phiếu, phần lớn trực giác cũ vẫn dùng được: màu xanh đỏ, khối lượng, giá khớp. Khác biệt nằm ở mã hợp đồng và cột sàn, đúng hai chỗ khiến người mới đọc sai nhiều nhất.
Cách đọc bảng giá hàng hóa phái sinh dễ nhất là bỏ qua chuyện "cột này tên gì" và hỏi "khối này dùng để làm gì". Mười lăm cột gộp lại chỉ còn năm khối.
| Khối cột | Hiển thị gì | Bạn dùng nó để làm gì |
|---|---|---|
| Mã hợp đồng / Tên | Loại hàng hoá cộng tháng kỳ hạn, kèm tên sàn niêm yết | Chọn đúng dòng cần giao dịch, tránh vào nhầm tháng |
| Bên mua (Giá / KL) | Giá và khối lượng của các lệnh đang chờ mua, tốt nhất xếp trước | Biết nếu bạn bán ngay bây giờ thì được giá nào |
| Khớp lệnh (Giá / KL / +- / %) | Giao dịch vừa xảy ra và mức chênh so với mốc tham chiếu | Biết thị trường vừa định giá món này ở đâu |
| Bên bán (Giá / KL) | Giá và khối lượng của các lệnh đang chờ bán, tốt nhất xếp trước | Biết nếu bạn mua ngay bây giờ thì phải trả giá nào |
| Dữ liệu phiên (Mở / Cao / Thấp / Tổng KL) | Biên độ giá trong phiên và tổng lượng đã giao dịch | Đánh giá dòng này có đủ người giao dịch để vào hay không |
Thứ tự đọc thực chiến ngược với thói quen của hầu hết người mới, vốn liếc cột phần trăm trước rồi mới đi tìm mã. Trình tự nên dùng: xác định mã hợp đồng, nhìn tổng khối lượng xem dòng này có ai giao dịch không, rồi soi hai khối bên mua và bên bán để biết mình khớp ở đâu. Cột phần trăm đọc sau cùng, vì nó là thông tin bối cảnh chứ không phải thông tin đặt lệnh.
Một lưu ý về đơn vị, chỗ rất nhiều người hiểu nhầm. Con số ở cột Giá là giá của một đơn vị hàng hoá theo quy ước của sàn niêm yết, chưa phải số tiền bạn phải nộp để mở vị thế. Đổi từ con số trên bảng sang tiền Việt là việc của bài 1 hợp đồng phái sinh bao nhiêu tiền; ở đây bạn chỉ cần đọc đúng con số và biết nó nằm ở cột nào.
Ngầm định nguy hiểm nhất của người mới là "giá tôi nhìn thấy chính là giá tôi sẽ mua". Bảng giá đang hiển thị ba con số khác nhau về bản chất, và chỉ một trong ba liên quan tới việc bạn bấm mua.
Giá khớp gần nhất ghi lại một giao dịch đã xong giữa hai người khác, và nó chỉ cho bạn biết thị trường vừa đồng ý ở mức nào. Không có điều khoản nào bắt người bán tiếp theo phải bán lại cho bạn ở đúng mức đó, và trong những dòng ít người giao dịch, con số này có thể đã cũ mà bảng vẫn hiển thị y nguyên.
Giá chào bán là giá bạn phải trả nếu muốn mua ngay bây giờ, vì bạn đang lấy hàng từ người đang chờ bán; giá chào mua là giá bạn nhận được nếu muốn bán ngay, vì bạn đang bán cho người đang chờ mua. Khoảng cách giữa hai mức ấy gọi là spread, chi phí ngầm bạn trả cho quyền vào lệnh tức thì. Nó không hiện ra dưới dạng một dòng phí nào, nhưng bạn vẫn trả.
Lấy một dòng giả định để thấy rõ (số minh hoạ, không phải giá thực tại thời điểm bạn đọc):
| Chào mua | Giá khớp gần nhất | Chào bán |
|---|---|---|
| 5.320 (KL 4) | 5.325 | 5.330 (KL 2) |
Bạn nhìn thấy 5.325 nên nghĩ mình mua ở 5.325, trong khi lệnh mua ngay của bạn sẽ ăn vào 5.330; muốn bán ngay thì được 5.320. Chênh lệch năm đơn vị giá giữa hai đầu chính là spread, và nó tồn tại kể cả khi thị trường đứng yên.
Con số khối lượng cạnh mỗi mức giá quan trọng không kém giá. Ở ví dụ trên, bên bán tốt nhất chỉ có khối lượng 2, nên nếu bạn đặt mua 5 thì hai đơn vị đầu khớp ở 5.330 còn phần còn lại phải leo lên mức chào bán kế tiếp, tức là giá khớp trung bình cao hơn con số bạn vừa nhìn. Càng ít người treo lệnh ở mỗi mức, trượt giá càng rõ.
Chuyện này gắn với kiểu lệnh bạn chọn: lệnh thị trường khớp ngay ở giá đối ứng tốt nhất đang có, còn lệnh giới hạn thì bạn ghi rõ mức giá mình chịu và chờ ai đó chạm tới, đổi lại có thể không khớp. Cơ chế đặt và huỷ lệnh nằm ngoài phạm vi bài đọc bảng giá; ở đây chỉ cần bạn nối được: chọn lệnh thị trường nghĩa là để cột chào bán quyết định giá của bạn.
Mỗi dòng cà phê trên bảng là một hợp đồng có thời điểm đáo hạn riêng, và thị trường định giá từng thời điểm ấy một cách độc lập. Mã hợp đồng vì thế gồm ba phần ghép lại: ký hiệu hàng hoá, ký hiệu tháng kỳ hạn, rồi năm. Nhìn ZLEN26, bạn chưa cần tra bảng ký hiệu cũng nhận ra đây là dạng mã ghép chứ không phải tên ngẫu nhiên, và hai ký tự cuối là năm đáo hạn.
Quy tắc thực dụng cho người mới: trong nhóm các dòng cùng một mặt hàng, dòng có tổng khối lượng lớn nhất thường là hợp đồng đang được giao dịch chính, hãy bám dòng đó. Các tháng xa thường vắng người và spread rộng hơn, nên bạn sẽ khó thoát vị thế đúng giá mình muốn. Phần tra ký hiệu tháng và cách tính ngày đáo hạn nằm ở bài cách đọc mã hợp đồng phái sinh.
Còn cột Sàn, thứ khiến bảng giá hàng hóa phái sinh MXV trông lạ so với bảng cổ phiếu quen thuộc. Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam liên thông với các sàn quốc tế, nên cạnh mỗi mã bạn sẽ thấy tên sàn gốc niêm yết sản phẩm đó, chẳng hạn CME, ICE, LME, OSE, SGX hay BMD. Tên sàn không phải chi tiết trang trí: nó quyết định giờ giao dịch của dòng đó, và giải thích vì sao có mặt hàng vẫn chạy lúc bạn đang ngủ. Vai trò của sàn được nói kỹ trong bài sàn giao dịch hàng hoá MXV; thông số kỹ thuật từng hợp đồng thì tra thẳng trên trang sản phẩm của sàn gốc như CME Group hoặc trang chính thức của MXV.
Cột +/- và cột % luôn được so với một mốc, thường là giá tham chiếu hoặc giá đóng cửa phiên trước tuỳ nhà cung cấp. Hệ quả rất cụ thể: một dòng đang xanh +1,2% chỉ nói rằng giá hiện tại cao hơn mốc hôm qua, chứ không nói giá đang tăng vào lúc bạn nhìn. Trong cùng phiên đó, giá có thể đã đạt đỉnh từ sáng rồi trôi xuống suốt hai tiếng gần nhất. Màu xanh vẫn xanh.
Vì mỗi nhà cung cấp bảng giá phái sinh hàng hóa lại chọn mốc tham chiếu và quy ước tô màu hơi khác nhau, việc đầu tiên nên làm trên một bảng lạ là tìm phần chú thích. Việc thứ hai là đọc bộ Mở, Cao, Thấp cùng lúc với phần trăm, vì bốn con số đó vẽ ra hình dạng của phiên, còn một mình phần trăm chỉ là lát cắt tại thời điểm bạn mở màn hình.
Về độ trễ, hãy hiểu đường đi của dữ liệu trước khi tin vào tốc độ. Giá khớp ở sàn quốc tế, đi qua nhà phân phối dữ liệu, rồi mới tới trang hiển thị mà bạn đang mở. Dữ liệu tức thời là hàng có phí bản quyền, nên các nguồn xem miễn phí thường nằm ở cuối chuỗi ấy và bị làm chậm có chủ đích. Chậm bao lâu thì tuỳ từng nhà cung cấp, và cách duy nhất để biết chắc là đọc ghi chú dữ liệu ngay trên bảng bạn đang dùng, chỗ hay ghi "delayed" hoặc "dữ liệu chậm".
Một chi tiết cuối trong khối này: giá trên bảng nhảy theo nấc chứ không trôi liên tục, vì mỗi hợp đồng có bước giá tối thiểu do sàn quy định. Mỗi nấc ấy tương đương bao nhiêu tiền là chuyện của bài hệ số nhân và bước giá.
Những lỗi dưới đây đều kiểm chứng được ngay trên bảng, không cần tài khoản thật.
Nói thẳng để tránh hiểu lầm: đọc được bảng giá không cho bạn khả năng dự đoán giá lên hay xuống. Không cột nào trên bảng làm việc đó, và ai nói ngược lại thì đang bán cho bạn thứ khác. Nếu thứ bạn tìm là tín hiệu vào lệnh hoặc một nhóm hô lệnh để copy theo, bài này không phục vụ được, và SFVN Academy cũng không.
Đọc được bảng mới là nửa đầu. Nửa sau là biến con số trên bảng thành tiền thật trong tài khoản, và năm bài dưới đây đi theo đúng thứ tự đó.
Từ con số trên bảng ra tiền thật
Từ bảng giá ra chi phí và thực hành
Thứ tự đọc gợi ý: bước giá trước, quy đổi ra tiền, rồi ký quỹ, rồi phí. Đi đúng mạch đó thì tới bài cuối bạn tự dựng được bức tranh chi phí của một lệnh, không cần ai tính hộ.
Không cần mở tài khoản, không cần nộp tiền. Chỉ cần mở một bảng giá công khai và làm năm việc sau.
Làm xong bài tập này nghĩa là bạn vừa tự chứng minh được một điều mà quảng cáo không chứng minh hộ bạn: thị trường này học được, bằng những buổi tối rảnh, không cần năng khiếu gì đặc biệt. Bước kế tiếp chưa phải đặt lệnh. Nó là biết bốn con số vừa chép ra tương đương bao nhiêu tiền, và 1 hợp đồng phái sinh bao nhiêu tiền là chỗ trả lời.
Còn nếu tới lúc bạn cân nhắc học có người kèm, hãy giữ nguyên cách làm vừa rồi: đọc kỹ, tự kiểm chứng, rồi quyết bằng dữ kiện của mình. Checklist chọn khoá học uy tín là danh sách câu hỏi để bạn tự soi bất kỳ nơi nào, kể cả chúng tôi.
Tiếp tục đọc về phân tích thị trường, kiến thức và chiến lược giao dịch.
Thuế thu nhập giao dịch phái sinh MXV cho cá nhân cư trú VN: khai báo đúng luật
Sàn giao dịch, chi phí & pháp lýBạn vừa chuyển một phần vốn từ tài khoản forex offshore sang một thành viên kinh doanh của MXV, phần nhiều vì muốn ngủ ngon: có pháp nhân Việt Nam, có nơi để gọi khi lệnh treo,…
So sánh phí giao dịch & spread các broker MXV: bên nào rẻ nhất cho size lệnh lớn
Sàn giao dịch, chi phí & pháp lýBạn quen soi từng pip chênh lệch khi trade forex, thuộc lòng spread EUR/USD tới chữ số thập phân thứ năm. Rồi bạn mở năm bảng biểu phí của năm broker MXV đặt cạnh nhau, và cả năm…
Phí qua đêm hợp đồng phái sinh MXV: carry cost khác gì swap forex
Sàn giao dịch, chi phí & pháp lýBạn mở tài khoản MXV sau vài năm quen mắt với bảng swap nhấp nháy mỗi đêm bên forex, kéo xuống biểu phí của broker tìm dòng phí qua đêm hợp đồng phái sinh, và nó không nằm ở đâu…
Đăng ký tư vấn miễn phí - chuyên gia SFVN sẽ liên hệ trong 24h, gợi ý khoá học phù hợp với mục tiêu và kinh nghiệm của bạn.
