Bấm MARKET theo mặc định dễ khiến người mới khớp giá xấu ở mặt hàng mỏng thanh khoản. Cách chọn giữa LIMIT, MARKET và STOP cho lệnh đầu tiên. Xem ngay.
Bạn quyết định vào lệnh. Mở phiếu lệnh ra, con trỏ dừng ở ô chọn loại lệnh, chỗ có mấy dòng chữ viết tắt mà bạn chưa từng đọc kỹ. Ô đó đang để sẵn MARKET, nên bạn bấm luôn, vì nghe nói MARKET là khớp ngay và gọn nhất. Lệnh khớp thật. Rồi bạn nhìn lại giá vừa khớp, và nó lệch so với mức giá bạn thấy trên màn hình lúc bấm. Chuyện tưởng nhỏ này chính là lý do các loại lệnh phái sinh đáng để bạn dừng lại năm giây, thay vì để mặc định cho nhanh.
Không có thông báo lỗi nào, không ai trừ thêm đồng phí nào. Bạn chỉ đơn giản là bắt đầu vị thế ở một điểm xấu hơn dự tính, và cái hố nhỏ đó phải leo lên trước khi kịp nghĩ tới chuyện có lãi. Với một hợp đồng hàng hoá ở kỳ hạn vắng người, hoặc vào lúc khung giờ ít giao dịch, khoảng lệch ấy không nhỏ như bạn tưởng. MARKET không phải lựa chọn "mặc định an toàn"; nó là một cú đánh đổi, bạn trả bằng giá để mua lấy tốc độ, và người mới thường không biết mình vừa đổi cái gì.
Nếu bạn còn chưa chắc bấm nút nào để gửi một lệnh, quay lại hướng dẫn giao dịch phái sinh trước; bài này giả định bạn đã đặt được lệnh rồi và chỉ đang phân vân chọn loại nào. Hết bài, bạn sẽ có đúng một câu hỏi để tự hỏi trước mỗi lệnh, cùng cách ba loại lệnh cơ bản trả lời câu hỏi đó.
Ngắn gọn: ba loại lệnh cơ bản chỉ khác nhau ở đúng một điểm, là bạn ưu tiên chắc chắn khớp hay chắc chắn giá. MARKET (lệnh thị trường) khớp ngay theo giá tốt nhất đang có, gần như chắc chắn khớp nhưng không đảm bảo giá. LIMIT (lệnh giới hạn) chỉ khớp tại mức giá bạn đặt hoặc tốt hơn, đảm bảo giá nhưng có thể không khớp. STOP (lệnh dừng) nằm im tới khi giá chạm ngưỡng bạn đặt rồi mới kích hoạt, dùng để phản ứng tự động khi bạn không ngồi trước màn hình. Cho lệnh đầu tiên, nếu bạn đã có mức giá cụ thể trong đầu và không vội thì chọn LIMIT. MARKET chỉ nên dùng khi việc vào hay ra cho bằng được quan trọng hơn vài điểm giá.
Trong các loại lệnh phái sinh, MARKET là loại dễ bấm nhất và cũng dễ khiến bạn mất tiền âm thầm nhất. Chuyện nằm ở chỗ nó khớp với cái gì. Một lệnh MARKET không khớp với con số đang nhấp nháy trên bảng giá. Nó khớp với những lệnh đối ứng đang thật sự chờ sẵn trong sổ lệnh, lần lượt từ mức tốt nhất trở đi. Nếu ở mức giá tốt nhất chỉ có vài hợp đồng chờ, phần còn lại của lệnh bạn sẽ ăn vào các mức kém dần. Khoảng chênh giữa giá bạn tưởng và giá khớp thật gọi là trượt giá (có nơi ghi là slippage).
Trượt giá rõ nhất trong ba hoàn cảnh, và cả ba đều là chỗ người mới hay đứng:
Điểm khó chịu nhất là chi phí này không nằm trong bảng phí. Không có dòng nào ghi "phí trượt giá". Nó ẩn thẳng vào giá vào lệnh của bạn, nên nhiều người trả nó tháng này qua tháng khác mà không hề biết. Cách đọc độ sâu thị trường và từng cột trên bảng giá là một chủ đề riêng, bạn xem ở bảng giá hàng hoá phái sinh; ở đây chỉ cần nhớ rằng thanh khoản mỏng là lý do MARKET có thể khớp lệch, mà người mới lại hay giao dịch đúng vào những lúc mỏng nhất.
Trước khi đi vào từng loại, một ranh giới cho gọn: bài này bàn bạn nên chọn loại lệnh nào, không bàn trình tự bấm nút để gửi lệnh. Phần thao tác từng bước (chọn mã, chọn chiều mua hay bán, nhập khối lượng, xác nhận) nằm ở hướng dẫn đặt lệnh mua/bán từng bước. Ở đây ta chỉ mổ xẻ đúng cái ô loại lệnh.
Khớp ngay theo mức giá đối ứng tốt nhất đang có trong sổ lệnh. Bạn được gần như chắc chắn khớp, và khớp nhanh. Bạn mất quyền kiểm soát giá khớp: đổi lại tốc độ, bạn giao cho thị trường quyết định giá vào của mình.
Chỉ khớp tại mức giá bạn đặt hoặc tốt hơn; nếu giá không chạm tới, lệnh nằm chờ trong sổ. Bạn được biết trước mức giá xấu nhất mình chấp nhận. Bạn mất khả năng chắc chắn khớp: nếu thị trường chạy đúng hướng bạn đoán mà không quay lại mức giá đó, bạn đứng ngoài và nhìn con sóng của mình đi mất. Đây đúng là nỗi lo nhiều người mới nói ra, và nó có thật, không nên giấu. Bù lại, với một người đang tập thì lỡ một lệnh còn rẻ hơn nhiều so với thói quen vào giá xấu vì vội.
STOP không phải lệnh vào thị trường ngay. Nó là một lệnh chờ điều kiện: nằm im cho tới khi giá chạm ngưỡng bạn đặt, lúc đó mới kích hoạt. Bạn được khả năng phản ứng tự động khi đang ở công ty, không dán mắt vào màn hình. Bạn mất điều này: ở dạng phổ biến nhất, kích hoạt xong nó biến thành một lệnh thị trường, nghĩa là thừa hưởng đúng rủi ro trượt giá của MARKET. Rất ít bài tiếng Việt nói thẳng chỗ này cho người mới, nên bạn nhớ giúp một câu: STOP giúp bạn có mặt đúng lúc, chứ không hứa cho bạn đúng giá.
Vì sao bạn nên có sẵn một mức thoát tự động thì đã có bài riêng bàn kỹ, xem vì sao cần đặt stop loss. Ở đây ta không lặp lại lý do đó; ta chỉ nhìn cách bản thân loại lệnh chạy khi khớp.
Còn một biến thể bạn sẽ gặp là STOP LIMIT (lệnh dừng giới hạn). Nó cũng chờ tới ngưỡng kích hoạt, nhưng sau đó trở thành một lệnh giới hạn thay vì lệnh thị trường. Bạn kiểm soát được giá, đổi lại có khả năng không khớp gì cả đúng vào lúc bạn cần thoát nhất. Xem như một mức nâng cao; lệnh đầu tiên chưa cần tới nó.
Đặt bốn loại cạnh nhau thì dễ nhìn ra mình đang đánh đổi cái gì:
| Loại lệnh | Khớp khi nào | Đảm bảo khớp? | Đảm bảo giá? | Khi nào người mới nên dùng |
|---|---|---|---|---|
| MARKET (lệnh thị trường, hay ghi tắt MKT) | Ngay lập tức, theo mức giá đối ứng tốt nhất đang chờ | Gần như có | Không | Khi cần vào hoặc ra cho bằng được, chấp nhận lệch vài điểm giá |
| LIMIT (lệnh giới hạn, LMT) | Chỉ khi giá chạm mức bạn đặt hoặc tốt hơn | Không | Có | Lệnh đầu tiên, khi đã có mức giá cụ thể trong đầu và không vội |
| STOP (lệnh dừng, STP) | Khi giá chạm ngưỡng, sau đó chạy như một lệnh thị trường | Gần như có, sau khi kích hoạt | Không | Khi muốn phản ứng tự động lúc không ngồi trước màn hình |
| STOP LIMIT (lệnh dừng giới hạn, STL) | Khi giá chạm ngưỡng, sau đó chạy như một lệnh giới hạn | Không | Có, trong khoảng bạn đặt | Mức nâng cao, chưa cần cho lệnh đầu tiên |
Cột cuối cùng là thứ ít bảng so sánh nào chịu điền, nhưng nó mới là cột bạn cần: không phải "loại nào tốt nhất", mà "loại nào hợp với tình huống trước mặt".
Gộp tất cả phần trên thành một câu hỏi bạn tự hỏi trước khi bấm: lần này mình cần chắc chắn KHỚP, hay chắc chắn về GIÁ? Trả lời được câu đó là gần như chọn xong loại lệnh. Câu "nên dùng lệnh nào khi mới giao dịch" thật ra gọn hơn bạn nghĩ, chỉ cần rẽ đúng một trong ba nhánh.
Có mức giá cụ thể trong đầu và không vội thì chọn LIMIT. Đây là mặc định nên dùng cho lệnh đầu tiên, vì nó buộc bạn quyết định giá trước khi vào, thay vì để thị trường quyết hộ rồi mới biết mình khớp ở đâu.
Cần vào hoặc ra cho bằng được, chấp nhận lệch giá thì chọn MARKET. Vài tình huống hợp lý: đóng một vị thế khi bạn đã quyết dứt khoát, hoặc thoát trước một sự kiện đã biết trước. Điểm quan trọng là bấm MARKET có chủ đích, không phải bấm vì nó đang nằm sẵn ở đó.
Muốn phản ứng tự động khi mình không ở màn hình thì chọn STOP. Nhánh này hợp với đúng ràng buộc của bạn: đi làm ban ngày, tối chỉ có nửa tiếng, không thể canh giá cả phiên.
Thêm một mẹo thực dụng cho giai đoạn tập. Trong khoảng 10 lệnh demo đầu tiên, cố tình dùng LIMIT cho lệnh vào, không phải vì LIMIT lúc nào cũng tốt hơn, mà vì nó ép bạn hình thành thói quen xác định giá trước khi bấm. Trên demo, cái giá của việc "không khớp" bằng không, nên đây là chỗ rẻ nhất để rèn phản xạ đó. Còn chuyện nên đặt mức giá LIMIT ở đâu thì lại là kỹ thuật phân tích, không thuộc bài này; ở đây bạn chỉ đang chọn loại lệnh, chưa chọn con số.
Khi đã quen ba loại lệnh vào ở trên, bạn sẽ gặp một nhóm lệnh khác, không dùng để vào lệnh mà để giữ phần lãi đang có. Hai cái tên hay gặp nhất là trailing stop, tức mức dừng tự dịch chuyển theo giá khi giá đi đúng hướng, và dời stop về hoà vốn, còn gọi là breakeven, tức kéo mức dừng về đúng giá vào để lệnh hết rủi ro lỗ.
Ranh giới cho rõ: bài này nói về lệnh để vào một vị thế; nhóm lệnh để giữ lãi của một vị thế đang lời là chuyện khác, bạn xem ở lệnh bảo vệ lợi nhuận: trailing stop và dời về hoà vốn. Ở đây chỉ cần biết chúng tồn tại và thuộc một giai đoạn sau, khi bạn đã có lệnh đang lãi để bảo vệ.
Một điều ít nơi chịu nói thẳng: cùng một loại lệnh nhưng mỗi phần mềm gọi một kiểu, và không phải nơi nào cũng có đủ mọi loại. Có ba chỗ bạn nên tự kiểm tra thay vì tin theo bất kỳ bài viết nào, kể cả bài này.
Thứ nhất là tên gọi. Cùng là lệnh giới hạn và lệnh thị trường, chỗ này ghi MKT và LMT, chỗ kia ghi Market và Limit, chỗ khác lại ghi hẳn tiếng Việt "lệnh thị trường" và "lệnh giới hạn". Đừng đi tìm đúng chữ bạn đọc trong bài này trên phần mềm của bạn, hãy tìm loại lệnh làm đúng việc bạn cần.
Thứ hai là mức hỗ trợ. Không phải phần mềm nào cũng cho bạn đủ các biến thể có điều kiện như STOP hay STOP LIMIT; có nơi có, có nơi không, tuỳ nhà cung cấp.
Thứ ba là hiệu lực lệnh. Có nơi lệnh chờ tự huỷ khi hết phiên, có nơi giữ qua ngày. Chi tiết này quyết định lệnh LIMIT bạn đặt tối nay sáng mai còn sống hay đã bị huỷ.
Cách tự kiểm tra thì rẻ và chắc hơn tin lời. Mở phiếu lệnh trên tài khoản demo, bung ô chọn loại lệnh ra đọc hết danh sách, rồi đặt thử một lệnh LIMIT ở mức giá cố tình rất xa thị trường và xem nó nằm đâu trong sổ lệnh, sáng hôm sau còn hay mất. Nếu vẫn chưa rõ, hỏi thẳng bộ phận hỗ trợ nơi bạn mở tài khoản. Đó là câu hỏi chính đáng, không phải câu hỏi ngơ.
Năm lỗi dưới đây lặp lại nhiều nhất ở tuần đầu, và lỗi nào cũng tránh được bằng một thói quen nhỏ.
Cách chắc nhất để những chữ viết tắt kia thôi trừu tượng là tự tay thử, trên demo, ngay tối nay, và không mất đồng nào.
Sau năm bảy lần, bạn sẽ tự thấy khoảng lệch của MARKET đổi theo giờ và theo kỳ hạn, và bạn học được điều đó bằng dữ liệu của chính mình chứ không phải bằng việc tin một bài viết. Bạn đang cần một chỗ để chép những con số này, thì cách ghi journal giao dịch phái sinh có sẵn mẫu Google Sheets để bắt đầu. Đọc kỹ trước, rồi tự quyết cách ghi hợp với mình.
Lệnh thị trường và lệnh giới hạn khác nhau thế nào? MARKET khớp ngay theo giá tốt nhất đang có nên được tốc độ nhưng không chắc giá; LIMIT chỉ khớp tại mức giá bạn đặt hoặc tốt hơn nên chắc giá nhưng có thể không khớp.
Người mới nên dùng lệnh nào cho lệnh đầu tiên? Nếu đã có mức giá cụ thể trong đầu và không vội, dùng LIMIT vì nó buộc bạn quyết định giá trước khi vào. MARKET để dành cho lúc cần vào hay ra cho bằng được.
Đặt lệnh giới hạn rồi mà không khớp là vì sao? Phổ biến nhất là vì giá thị trường chưa chạm tới mức bạn đặt nên lệnh vẫn nằm chờ trong sổ lệnh. Các lý do ở mức hệ thống như biên độ giá là một chủ đề riêng.
Lệnh STOP có đảm bảo mình thoát đúng giá đã đặt không? Không. Ở dạng phổ biến, khi giá chạm ngưỡng thì STOP kích hoạt thành một lệnh thị trường và vẫn có thể khớp lệch. Ngưỡng là nơi nó bắt đầu chạy, không phải giá nó chắc chắn khớp.
Trượt giá (slippage) là gì? Là khoảng chênh giữa giá bạn thấy lúc bấm và giá khớp thật, xảy ra khi mức giá tốt nhất không đủ lệnh đối ứng cho khối lượng của bạn. Rõ nhất ở kỳ hạn vắng và giờ ít người giao dịch.
Tiếp tục đọc về phân tích thị trường, kiến thức và chiến lược giao dịch.
Nhật ký giao dịch HHPS: 8 trường dữ liệu futures mà journal forex bỏ sót
Chiến lược, phân tích & tâm lý giao dịchCuối tuần, bạn mở journal ra review như đã làm suốt năm năm nay. Một lệnh vàng lãi mà bạn không giải thích nổi vì sao lãi; một lệnh dầu lỗ dù setup vào lệnh thì đúng sách. Ở cột…
Từ demo tới live trên MXV: verify cơ chế sản phẩm trước khi vào vốn thật
Chiến lược, phân tích & tâm lý giao dịchBạn trade 5 năm, với bạn demo giao dịch phái sinh chỉ là trò trẻ con. Đúng, nếu demo để tập đặt lệnh. Nhưng bạn chưa từng thấy MXV trừ ký quỹ bằng VND ra sao, chưa thấy biên độ…
Volatility hàng hoá vs forex/crypto: logic đặt stop-loss cũ có còn hợp lệ
Chiến lược, phân tích & tâm lý giao dịchBạn đặt stop y hệt cách vẫn làm trên forex, giá chạm stop, quét sạch, rồi quay lại đúng hướng bạn đã đọc. Lần một còn tặc lưỡi. Đến lần thứ tư, thứ năm trong hai tuần, câu hỏi khó…
Đăng ký tư vấn miễn phí - chuyên gia SFVN sẽ liên hệ trong 24h, gợi ý khoá học phù hợp với mục tiêu và kinh nghiệm của bạn.
