Đặt sai giá hoặc sai khối lượng, lệnh còn treo chưa khớp? Quy tắc 30 giây chọn sửa hay hủy lệnh phái sinh và biết cái giá thật khi sửa. Xem ngay.
Bạn vừa bấm Gửi thì thấy ô khối lượng ghi 3 hợp đồng, trong khi bạn chỉ định vào 1. Hoặc giá gõ lệch một bậc. Lệnh nằm im trong sổ lệnh, chưa khớp, và tim đập nhanh vì mỗi giây trôi qua là một giây nó có thể khớp mất.
Thở ra đã: chừng nào lệnh còn treo chưa khớp, bạn vẫn toàn quyền hủy lệnh phái sinh hoặc sửa nó, cả hai đều xong trong vài giây. Bài này viết cho lúc bạn đang cuống, nên câu trả lời nằm ngay bên dưới, phần giải thích để sau. Đọc chừng hai phút là bạn biết lệnh mình đang ở trạng thái nào, nên sửa hay hủy, cái giá thật của mỗi lựa chọn, và xem chi phí ở đâu. Đây là một mảnh trong bộ hướng dẫn giao dịch phái sinh đầy đủ, phần xử lý lúc lỡ tay đặt lệnh.
Còn nếu điều bạn thắc mắc là vì sao lệnh mãi không khớp chứ không phải làm gì với nó, đó là chuyện khác hẳn: đọc bài vì sao lệnh của bạn không khớp để hiểu biên độ giá, thanh khoản và giờ nghỉ phiên.
Câu trả lời ngắn nhất: bạn chỉ sửa hoặc hủy được phần lệnh chưa khớp. Lệnh chờ chưa khớp, tức còn nằm trong sổ lệnh, thì sửa hay hủy tùy ý. Lệnh đã khớp thì không hủy được nữa, nó đã thành một vị thế, muốn thoát thì phải đặt một lệnh ngược chiều để đóng lại. Lệnh khớp một phần thì phần đã khớp thành vị thế, phần còn lại vẫn sửa hoặc hủy được. Quy tắc chọn cũng gọn: sai khối lượng hay sai chiều thì hủy hẳn rồi đặt lại từ đầu; chỉ sai giá một chút mà vẫn muốn vào đúng lệnh đó thì sửa. Về phí, phần lớn biểu phí tính trên lệnh đã khớp, nhưng mỗi nơi mở tài khoản áp một biểu phí riêng, nên kiểm tra biểu phí chỗ bạn trước khi đoán.
Sai lầm đắt nhất lúc này không phải là hủy nhầm, mà là bấm loạn khi chưa biết lệnh cũ đã khớp hay chưa. Nhiều người mới thấy lệnh sai thì phản xạ đầu tiên là đặt thêm một lệnh "để trung hòa"; nếu lệnh cũ hóa ra đã khớp, bạn vừa tạo ra hai vị thế thay vì không có cái nào. Cho nên việc đầu tiên, trước mọi thao tác, là mở sổ lệnh (danh sách lệnh trong ngày) rồi đọc đúng một cột: cột trạng thái. Nếu muốn hiểu tường tận cả màn hình vị thế và lịch sử lệnh thì để lúc khác, có bài riêng cho việc đó; giờ chỉ cần một cột là đủ.
Ba trạng thái cần phân biệt, gọi bằng ngôn ngữ chung vì mỗi phần mềm hiển thị một kiểu tên khác nhau: lệnh đang chờ / chưa khớp thường nằm ở khu vực "lệnh đang hoạt động"; lệnh đã khớp đã sinh ra vị thế, bạn sẽ thấy nó trong danh mục vị thế; lệnh khớp một phần vừa có vị thế vừa còn phần chờ, và đây là trạng thái gây nhầm nhiều nhất. Câu kiểm tra chéo nhanh: nếu bạn thấy nó trong danh mục vị thế đang mở, tức là nó đã khớp, và không còn đường hủy.
| Trạng thái lệnh | Sửa được? | Hủy được? | Cách thoát |
|---|---|---|---|
| Đang chờ / chưa khớp | Có | Có | Sửa hoặc hủy trực tiếp trên dòng lệnh |
| Đã khớp (thành vị thế) | Không | Không | Đặt lệnh ngược chiều để đóng vị thế |
| Khớp một phần | Chỉ phần chưa khớp | Chỉ phần chưa khớp | Phần đã khớp: đóng bằng lệnh ngược chiều. Phần còn lại: sửa hoặc hủy |
Với một lệnh chờ chưa khớp, mọi đường xử lý vẫn còn nguyên. Đọc xong cột này thì phần lớn nỗi hoảng tan, vì bài toán chuyển từ "mình có toang không" sang "mình bấm nút nào". Cái sau dễ hơn cái trước nhiều.
Đây là phần lõi, và cũng là lúc quyết định nên hủy lệnh phái sinh hay chỉ sửa lại con số vừa gõ sai. Không cần suy nghĩ dài, một bảng bốn dòng là đủ ra quyết định:
| Tình huống đặt sai | Nên sửa hay hủy | Vì sao | Rủi ro nếu làm ngược |
|---|---|---|---|
| Sai chiều (định MUA mà bấm BÁN) | Hủy, không sửa | Phần lớn hệ thống không cho đổi chiều bằng thao tác sửa; đây là một lệnh khác hẳn | Loay hoay sửa, dễ để sót rồi vào nhầm chiều thật |
| Sai khối lượng (gõ 3 thay vì 1) | Hủy rồi đặt lại | Đặt lại buộc bạn nhìn lại toàn bộ phiếu lệnh một lần nữa | Sửa nhanh nhưng bỏ qua bước soát, dễ sai tiếp con số khác |
| Sai giá một hai bậc, vẫn muốn vào lệnh đó | Sửa (nếu phần mềm cho sửa tại chỗ) | Ý định vào lệnh không đổi, chỉ chỉnh lại mức giá | Hủy rồi quên đặt lại, lỡ mất nhịp mình vốn muốn |
| Không còn muốn vào lệnh nữa (đổi ý, tin ra, hết phiên đẹp) | Hủy, và đừng đặt lại vì tiếc công | Quyết định đã đổi thì lệnh cũ vô nghĩa | Giữ lệnh "cho đỡ phí công", rồi nó khớp lúc bạn không muốn |
Có hai kiểu phần mềm bạn có thể gặp khi sửa lệnh phái sinh, và đây là chỗ mấy bài hướng dẫn khác né không nói. Kiểu (a) là sửa tại chỗ: bạn đổi giá hoặc khối lượng ngay trên dòng lệnh trong sổ lệnh. Kiểu (b) là hủy-và-đặt-lại: hệ thống không cho sửa, bạn buộc phải hủy lệnh cũ rồi tạo lệnh mới. Mình không nói phần mềm nào thuộc kiểu nào, vì điều đó khác nhau tùy nơi và tùy phiên bản. Cách tự biết mất chừng 20 giây, làm trên tài khoản demo: mở sổ lệnh, bấm vào một lệnh đang chờ, xem có hiện tùy chọn sửa (modify) hay chỉ có mỗi nút hủy (cancel). Biết phần mềm của mình thuộc kiểu nào là việc nên làm lúc rảnh, không phải lúc đang hoảng.
Người mới lo phí. Nhưng cái giá thật của việc sửa lệnh, trong phần lớn hệ thống, không phải là tiền mà là mất lượt ưu tiên khớp lệnh. Muốn hiểu nó, cần biết lệnh trong sổ xếp hàng theo hai tiêu chí: giá tốt hơn được ưu tiên trước, còn cùng một mức giá thì ai đặt trước được khớp trước (nguyên tắc giá trước, thời gian sau). Khi bạn sửa giá, phần lớn hệ thống xử lý thao tác đó như hủy lệnh cũ và tạo một lệnh mới; nghĩa là dấu thời gian của bạn bị làm mới, và lệnh của bạn tụt xuống cuối hàng đợi ở mức giá đó.
Hệ quả người mới ít ngờ tới: ở một mức giá đông lệnh, sửa đi sửa lại vài lần có thể khiến bạn mãi không khớp dù giá đã chạm đúng mức bạn đặt, đơn giản vì luôn có người xếp trước bạn. Một số hệ thống giữ nguyên lượt ưu tiên nếu bạn chỉ giảm khối lượng chứ không đụng vào giá, nhưng đừng trông chờ vào điều đó nếu chưa tự kiểm chứng trên phần mềm của mình.
Rút ra không phải một mẹo mà một thói quen: đừng sửa lệnh nhiều lần chỉ vì sốt ruột. Khi thấy mình sửa tới lần thứ ba, vấn đề không còn nằm ở mức giá nữa, nó nằm ở chỗ bạn chưa quyết xong trước khi vào lệnh. Chuyện xử lý cái sốt ruột đó thuộc về kỷ luật giao dịch, không phải bài này.
Một lệnh chờ không sống mãi. Nó sống theo hiệu lực lệnh mà bạn chọn, hoặc theo mặc định của phần mềm nếu bạn không để ý. Có hai loại hiệu lực người mới cần phân biệt, và chính nó quyết định luôn câu "không làm gì có phải một lựa chọn hợp lệ không".
DAY (trong ngày): hết phiên giao dịch mà chưa khớp thì lệnh tự hết hiệu lực và biến khỏi sổ lệnh. Nhiều nền tảng để mặc định loại này.
GTC (Good Till Cancelled): lệnh nằm chờ qua nhiều phiên cho tới khi khớp, hoặc cho tới khi chính bạn hủy nó. Đây là loại đẻ ra tình huống "lệnh để quên": bạn đặt một mức giá xa, quên bẵng, hai tuần sau giá chạm tới và bạn tỉnh dậy với một vị thế mình không còn muốn.
Nếu lệnh của bạn là DAY và bạn không còn muốn nó, chờ hết phiên cũng xong; nhưng đó là cách thụ động và có rủi ro, vì trong quãng còn lại của phiên nó vẫn có thể khớp bất cứ lúc nào. Hủy chủ động luôn chắc ăn hơn ngồi chờ hết hạn. Nhớ phân biệt: hiệu lực lệnh là thời gian sống của lệnh, khác hẳn với loại lệnh (LIMIT, MARKET, STOP). Nếu bạn còn lăn tăn nên đặt loại nào, đọc phân biệt lệnh LIMIT, MARKET và STOP; ở đây mình chỉ nói về thời gian một lệnh tồn tại.
Còn một tình huống ít ai nhắc: đôi khi lệnh chờ bị hủy mà không phải do bạn. Sở giao dịch có thể hủy lệnh chờ của một nhóm sản phẩm trong các sự kiện vận hành hoặc kỹ thuật, và nơi bạn mở tài khoản sẽ thông báo lại. Bài học cho người mới là đừng coi lệnh chờ đã đặt là "xong việc". Đầu mỗi phiên, liếc sổ lệnh một lượt để xem lệnh nào còn treo; gắn việc đó vào routine 30 phút mỗi ngày là gọn nhất.
Câu hỏi này thường nằm lại trong đầu ngay cả khi lệnh đã xử lý xong. Trả lời theo nguyên tắc trước: biểu phí giao dịch thường gắn với lệnh được khớp, nên một lệnh chờ bị hủy khi chưa khớp thường không phát sinh phí giao dịch. Đó là nguyên tắc chung, không phải lời hứa chắc chắn cho mọi nơi.
Và đây là chỗ phải nói thẳng: biểu phí hàng hóa phái sinh do từng thành viên kinh doanh của Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV) ban hành, không thống nhất giữa các nơi, và có thể gồm nhiều cấu phần khác nhau. Vì vậy bài này cố tình không đưa ra con số nào. Bạn sẽ thấy trên mạng vài trang khẳng định chắc nịch "hủy lệnh không mất phí", nhưng phần lớn trong số đó nói về thị trường chứng khoán cổ phiếu, không phải hàng hóa phái sinh; chép con số hay kết luận của họ sang đây là sai địa chỉ.
Việc nên làm thay vì tin một con số nghe được: tìm mục biểu phí (bảng phí dịch vụ) trên trang của nơi bạn mở tài khoản, rồi đọc kỹ xem phí tính trên lệnh khớp hay có cấu phần nào tính trên cả lệnh gửi. Nếu không tìm thấy, hỏi thẳng bộ phận hỗ trợ và xin trả lời bằng văn bản. Bạn vốn coi "không ẩn điều khoản" là tiêu chí hàng đầu khi chọn nơi học và nơi giao dịch, nên đòi hỏi này là đúng chứ không phải khó tính. Muốn hiểu toàn bộ các khoản mình sẽ trả khi giao dịch thật, xem cấu trúc phí giao dịch phái sinh; riêng chuyện hủy lệnh phái sinh, nhớ là nó nằm trong cùng biểu phí đó, không phải một khoản bí ẩn tách rời.
Năm lỗi dưới đây lặp đi lặp lại trong nhóm học viên tuần đầu. Không kể để dọa, kể để bạn nhận ra sớm.
Vì bạn đang trong quá trình luyện tay, đây là bài tập năm phút làm trên tài khoản demo, vào lúc thị trường chẳng có gì hấp dẫn, đúng tinh thần tập thao tác khi chưa có gì để mất:
Làm xong bài tập này một lần, lần sau lỡ tay đặt sai bạn sẽ không còn cuống. Nếu bạn còn vướng ở một bước khác trong vòng đời một lệnh, từ lúc đặt tới lúc đóng vị thế, bản đồ đầy đủ nằm ở bài hướng dẫn giao dịch phái sinh cho người mới; đọc kỹ phần mình đang mắc, rồi tự quyết bằng chính thao tác của bạn trên demo.
Lệnh đã khớp rồi thì hủy được không?
Không. Lệnh đã khớp đã thành một vị thế; muốn thoát bạn phải đặt một lệnh ngược chiều để đóng lại, chứ không có nút hủy nào gỡ được vị thế đã mở.
Sửa lệnh có làm mất phí không?
Sửa giá ở phần lớn hệ thống được xử lý như hủy lệnh cũ và đặt lệnh mới, nên phí nếu có vẫn gắn với lệnh khớp chứ không phải thao tác sửa; nhưng biểu phí do từng nơi ban hành, hãy kiểm tra biểu phí chỗ bạn mở tài khoản.
Vì sao sửa giá xong lệnh lại lâu khớp hơn?
Vì khi sửa giá, lệnh của bạn thường bị đưa xuống cuối hàng đợi ở mức giá đó do dấu thời gian bị làm mới, nên phải chờ những lệnh đặt trước khớp hết mới tới lượt.
Lệnh chờ để qua đêm có tự mất không?
Tùy hiệu lực lệnh. Lệnh DAY hết phiên là tự hủy; lệnh GTC nằm chờ qua nhiều phiên cho tới khi khớp hoặc tới khi bạn tự hủy nó.
Đặt nhầm chiều mua thành bán thì sửa hay hủy?
Hủy rồi đặt lại. Phần lớn hệ thống không cho đổi chiều bằng thao tác sửa và coi đây như một lệnh hoàn toàn khác, nên hủy hẳn cho sạch rồi vào lại đúng chiều.
Tiếp tục đọc về phân tích thị trường, kiến thức và chiến lược giao dịch.
Nhật ký giao dịch HHPS: 8 trường dữ liệu futures mà journal forex bỏ sót
Chiến lược, phân tích & tâm lý giao dịchCuối tuần, bạn mở journal ra review như đã làm suốt năm năm nay. Một lệnh vàng lãi mà bạn không giải thích nổi vì sao lãi; một lệnh dầu lỗ dù setup vào lệnh thì đúng sách. Ở cột…
Từ demo tới live trên MXV: verify cơ chế sản phẩm trước khi vào vốn thật
Chiến lược, phân tích & tâm lý giao dịchBạn trade 5 năm, với bạn demo giao dịch phái sinh chỉ là trò trẻ con. Đúng, nếu demo để tập đặt lệnh. Nhưng bạn chưa từng thấy MXV trừ ký quỹ bằng VND ra sao, chưa thấy biên độ…
Volatility hàng hoá vs forex/crypto: logic đặt stop-loss cũ có còn hợp lệ
Chiến lược, phân tích & tâm lý giao dịchBạn đặt stop y hệt cách vẫn làm trên forex, giá chạm stop, quét sạch, rồi quay lại đúng hướng bạn đã đọc. Lần một còn tặc lưỡi. Đến lần thứ tư, thứ năm trong hai tuần, câu hỏi khó…
Đăng ký tư vấn miễn phí - chuyên gia SFVN sẽ liên hệ trong 24h, gợi ý khoá học phù hợp với mục tiêu và kinh nghiệm của bạn.
