Ví dụ một lệnh phái sinh từ đầu đến cuối: vào lệnh, giữ qua đêm, đóng vị thế và tính lãi lỗ ròng

Bạn đã đọc bài về ký quỹ, bài về bước giá, bài về phí qua đêm, bài về chuyện số dư nhảy mỗi cuối phiên. Từng bài, bạn gật đầu hiểu. Rồi tối qua, app mở sẵn, ngón tay treo trên nút mua mà không bấm, trong đầu chỉ đúng một câu: rồi sau đó thì sao? Bài này trả lời câu đó bằng một ví dụ về giao dịch phái sinh chạy trọn một vòng: vào lệnh, ngủ qua ba đêm, đóng vị thế, rồi trừ nốt mọi khoản phí để ra con số thật bạn cầm về. Cái thiếu không phải kiến thức; bạn có đủ định nghĩa rồi, chỉ chưa một lần thấy chúng ráp vào nhau trên cùng một lệnh. Đặc tả hợp đồng là số thật, tra từ MXV; còn diễn biến giá thì dựng lên để dạy cách tính, không phải một lệnh có thật. Cuối bài, đúng lệnh đó chạy lại theo hướng ngược. Nếu bạn đang kẹt ở một thao tác cụ thể, quay về hướng dẫn giao dịch phái sinh; ở đây giả định bạn đã bấm được các nút, chỉ còn cần thấy chúng thành một lệnh.

Tóm nhanh cả vòng đời một lệnh. Bạn nộp ký quỹ để mở 1 lot cà phê Robusta (10 tấn một lot, yết giá USD trên tấn, bước giá 1 USD trên tấn, nên mỗi bước giá đáng 10 USD cho một lot). Mở vị thế mua, đặt sẵn mức cắt lỗ và mức chốt lời ngay lúc vào. Mỗi cuối phiên, phần lãi lỗ được quy ra tiền rồi cộng trừ thẳng vào số dư ký quỹ, tức số dư nhảy dù bạn chưa đóng gì. Đêm nào còn giữ lệnh thì đêm đó chịu phí. Đóng vị thế bằng một lệnh ngược chiều, ký quỹ được trả lại. Lãi ròng bằng chênh lệch giá nhân giá trị bước giá nhân số lot, rồi trừ phí giao dịch hai chiều và phí qua đêm. Con số cuối luôn nhỏ hơn con số bạn thấy trên biểu đồ. Đó là toàn bộ khung của một ví dụ giao dịch hàng hoá phái sinh có đủ các bước.

Đọc kỹ chỗ này trước khi xem bất kỳ con số nào. Lệnh trong bài là ví dụ minh hoạ, dựng ra để dạy cách tính. Nó không phải một lệnh có thật, không phải kết quả của SFVN Academy hay của bất kỳ học viên nào, và không phải mức kết quả bạn nên kỳ vọng. Chỉ đặc tả hợp đồng là số thật tra từ MXV; giá vào, đường giá và các khoản phí đều là giả định để minh hoạ.

Trước tiên, những con số không được bịa: đặc tả hợp đồng cà phê Robusta

Bạn đang chuẩn bị chuyển từ demo sang tài khoản thật, nên trước khi ráp cả lệnh lại, phần nền phải chắc: những con số nào trong bài là số thật, và ai bảo chứng cho chúng. Một ví dụ giao dịch hàng hoá phái sinh chỉ đáng tin khi phần đặc tả hợp đồng lấy đúng từ nguồn chính thống, chứ không phải từ một trang quảng cáo. Với cà phê Robusta, đặc tả nằm ở trang sản phẩm của MXV, và nó gọn thế này:

Hạng mục	Thông số
Sở niêm yết	ICE EU (giao dịch tại Việt Nam thông qua MXV)
Độ lớn hợp đồng	10 tấn một lot
Đơn vị yết giá	USD trên tấn
Bước giá tối thiểu	1 USD trên tấn
Giá trị một bước giá	10 tấn × 1 USD trên tấn = 10 USD cho một lot
Tháng đáo hạn	Tháng 1, 3, 5, 7, 9, 11
Giờ giao dịch (giờ Việt Nam)	Thứ 2 đến Thứ 6, 15:00 đến 23:30
Ký quỹ	Theo tỷ lệ MXV quy định cho từng mặt hàng

Số trong bảng tra tại trang cà phê Robusta của MXV ngày 21/07/2026. Đặc tả có thể đổi, nên hãy kiểm tra lại trước khi vào lệnh thật; nếu MXV ghi khác bài này, tin MXV.

Dòng quan trọng nhất là dòng giá trị một bước giá. Công thức của nó công khai: độ lớn hợp đồng nhân đơn vị yết giá nhân bước giá tối thiểu, tức 10 tấn nhân 1 USD trên tấn, ra 10 USD cho mỗi bước giá trên một lot. Con số 10 USD này là trục của cả bài. Từ đây trở đi, mọi phép tính lãi lỗ chỉ còn là "giá đi bao nhiêu bước, nhân 10 USD, nhân số lot". Không có phép thuật nào khác.

Riêng ký quỹ, MXV không công bố một con số cố định cho Robusta; bảng đặc tả chỉ ghi "theo quy định của MXV", mức thật tra ở bảng ký quỹ MXV. Vì con số này đổi theo thời gian, ví dụ dưới đây không gán một mức ký quỹ cụ thể, chỉ mô tả cơ chế ký quỹ bị giữ rồi được trả lại. Cảnh báo kèm theo: nhiều trang môi giới ghi ký quỹ Robusta bằng những con số lệch nhau rất xa, nơi ghi theo USD trên tấn, nơi ghi theo triệu đồng một lot. Đừng lấy ký quỹ từ đó, chỉ lấy từ bảng MXV.

Ngày 1: vào lệnh, ký quỹ bị giữ lại, và một bước giá đáng bao nhiêu

Dựng bối cảnh cho đúng người thật. Một nhân viên văn phòng, tối mở máy sau giờ làm, tài khoản live khoảng 30 triệu, vừa rời demo. Người này vào 1 lot duy nhất.

Vì sao ví dụ hợp đồng tương lai cà phê Robusta này chỉ vào 1 lot

Một lot là quy mô nhỏ nhất có thể mở, và ở giai đoạn đầu thì đó là lựa chọn đúng, không phải vì nó "kiếm được ít" mà vì nó giữ cho một lần đọc sai thị trường không thành một cú mất lớn. Chuyện chọn khối lượng theo phần trăm tài khoản là chủ đề riêng của bài chuyển demo sang live đã dẫn ở trên; ở đây chỉ cần biết ví dụ này cố tình vào nhẹ nhất có thể.

Các thông số của lệnh, ghi rõ ngay lúc bấm gửi:

• Chiều lệnh: mua (vị thế long), kỳ vọng giá lên.
• Giá vào (giả định để minh hoạ): 3.500 USD trên tấn.
• Cắt lỗ đặt trước: 3.480 USD trên tấn, tức cách giá vào 20 bước giá.
• Chốt lời đặt trước: 3.525 USD trên tấn, tức cách giá vào 25 bước giá.

Hai mức cắt lỗ và chốt lời được đặt trước khi bấm gửi, không phải nghĩ ra giữa chừng. Đó là điểm sẽ quay lại ở phần đóng lệnh. Thao tác điền phiếu lệnh nằm ở bài các bước đặt lệnh mua và bán trên phiếu lệnh, còn chuyện chọn loại lệnh nào cho lần đầu thì ở bài chọn giữa lệnh LIMIT, MARKET và STOP; ví dụ này dùng một lệnh chờ đặt ngay tại mức giá vào, để câu chuyện gọn.

Bấm gửi xong, một khoản ký quỹ bị phong toả theo tỷ lệ MXV quy định. Đây là chỗ người mới hiểu sai nặng nhất, nên nói thẳng: khoản đó không mất đi, nó bị giữ như một khoản đặt cọc giữ chỗ cho vị thế và sẽ về lại tài khoản khi bạn đóng lệnh. Phần tiền còn lại vẫn là của bạn, chỉ là đừng đụng tới vì nó là đệm cho lệnh đang mở. Hợp đồng yết giá bằng USD nên lãi lỗ trong ví dụ tính bằng USD; app có thể quy ra VND theo tỷ giá thành viên kinh doanh, con số USD ở đây không đổi bản chất phép tính.

Đêm 1, 2, 3: chuyện gì xảy ra khi bạn đang ngủ

Đây là phần mà gần như mọi ví dụ khác trên mạng bỏ qua, vì họ toàn lấy lệnh đóng ngay trong ngày. Nhưng một lệnh phái sinh từ vào đến đóng của người đi làm thường phải ngủ qua vài đêm, và mỗi đêm có hai chuyện xảy ra khi bạn không nhìn màn hình: cuối phiên, phần lãi lỗ được quy ra tiền cộng trừ vào số dư, và lệnh còn mở qua đêm thì chịu một khoản phí.

Một điều về phí trước khi đọc bảng. Phí giữ hợp đồng qua đêm được tính thế nào là chủ đề của một bài riêng; ở đây chỉ áp một con số giả định để hoàn tất phép tính. Phí thật đổi theo từng thành viên kinh doanh, bạn phải tra biểu phí nơi mình mở tài khoản; cấu trúc thì cố định, tính trên mỗi lot. Ví dụ giả định phí qua đêm 8 USD một đêm cho một lot.

Đường giá được dựng cố tình không đi thẳng một mạch, vì một đường lên đều tăm tắp sẽ dạy sai cảm giác giữ lệnh. Đêm đầu giá đi ngược nhẹ, đêm hai hồi lại, đêm ba mới đi thuận:

Thời điểm	Giá thanh toán (USD trên tấn)	Chênh so phiên trước	Lãi lỗ quy tiền trong phiên (USD)	Phí qua đêm (USD)	Số dư dịch chuyển cộng dồn (USD)
Ngày 1, vừa vào lệnh mua	3.500	mốc vào	0	0	0
Cuối Đêm 1	3.494	giảm 6 bước	−60	−8	−68
Cuối Đêm 2	3.508	tăng 14 bước	+140	−8	+64
Cuối Đêm 3	3.518	tăng 10 bước	+100	−8	+156

Cột cuối cùng cộng dồn cả lãi lỗ quy tiền lẫn phí qua đêm, chưa gồm phí giao dịch hai chiều (sẽ tính ở phần sau). Đọc từng dòng: sáng sau Đêm 1, mở app ra, số dư đang âm 68 USD dù bạn chưa đóng gì và lệnh vẫn còn nguyên. Cảm giác đó rất thật, và nó là chỗ nhiều người bấm đóng non ngay, cắt mất một lệnh mà kế hoạch của chính họ chưa cho phép cắt. Cơ chế đằng sau việc số dư nhảy mỗi cuối phiên là cơ chế thanh toán lãi lỗ hàng ngày; bảng trên chỉ cho bạn thấy kết quả của nó, còn vì sao giá thanh toán cuối phiên được chốt ở mức đó thì đọc bài kia.

Sau ba đêm, số dư đã dịch chuyển cộng dồn 156 USD, phần lớn nhờ hai đêm sau đi thuận, sau khi đã trừ ba khoản phí qua đêm. Lệnh vẫn đang mở, chốt lời chưa chạm. Ba đêm này là toàn bộ phần "giữ qua đêm" mà không lệnh intraday nào phải trải qua.

Ngày 4: đóng vị thế và con số hiện trên app

Sang Ngày 4, giá chạm mức chốt lời 3.525 đã đặt từ Ngày 1, và lệnh tự đóng. Nhấn lại điểm quan trọng nhất: nó đóng vì kế hoạch đặt sẵn, không phải vì ai đó ngồi nhìn biểu đồ rồi ra quyết định giỏi vào đúng giây phút đó. Kế hoạch làm việc thay cho cảm xúc, đó mới là thứ đáng học ở bước này. Chuyện khi nào nên đóng lệnh sớm hay giữ tiếp là một bài riêng; ví dụ này chỉ đơn giản chạm mức đã hẹn thì đóng.

Về cơ chế, đóng một vị thế mua là gửi một lệnh bán cùng mã, cùng tháng đáo hạn, cùng khối lượng 1 lot. Hai lệnh ngược chiều triệt tiêu nhau, vị thế về không, và khoản ký quỹ bị phong toả từ Ngày 1 được trả lại, số dư khả dụng trở về đầy đủ.

Giờ tính lãi gộp. Giá đi từ 3.500 lên 3.525, tức 25 bước giá. Mỗi bước 10 USD, một lot:

Lãi gộp = 25 bước × 10 USD × 1 lot = 250 USD.

Đó là con số đẹp. Đó cũng là con số app hay khoe với bạn ở dòng lãi lỗ đã thực hiện, và là con số bạn sẽ nhắn cho bạn cùng cohort. Nhưng nó là con số trên app. Nó chưa phải con số của bạn.

Từ lãi gộp xuống lãi ròng: bóc từng khoản phí

Đây là phần khác biệt lớn nhất so với các ví dụ khác, vì hầu hết dừng lại ở phép trừ hai giá rồi coi như xong. Chi phí thực của một lệnh phái sinh không nằm ở chênh lệch giá, mà ở những dòng bị trừ sau đó. Bóc dần từ lãi gộp xuống, mỗi dòng một khoản.

Nhắc lại lần nữa: đây là lệnh minh hoạ. Con số lãi ròng dưới đây không phải khoản lãi có thật của ai, cũng không phải mức bạn nên kỳ vọng. Giá trị của bảng nằm ở cách các khoản phí bóc dần khỏi lãi gộp, không nằm ở con số cuối.

Dòng	Số tiền (USD)
Lãi gộp (25 bước × 10 USD × 1 lot)	+250
Trừ phí giao dịch chiều mở	−14
Trừ phí giao dịch chiều đóng	−14
Trừ phí qua đêm (8 USD × 3 đêm)	−24
Lãi ròng	+198

Phí giao dịch trong bảng cũng là mức giả định (14 USD mỗi chiều cho một lot), thu khi lệnh khớp ở cả chiều mở lẫn chiều đóng; phí thật tra ở biểu phí thành viên kinh doanh của bạn, và chuyện so phí giữa các nơi thuộc bài phí giao dịch hàng hoá phái sinh. Cộng lại, tổng phí là 52 USD trên lãi gộp 250 USD, tức khoảng 20,8 phần trăm, gần một phần năm lãi gộp bị chi phí ăn mất. Con số 250 trên app rơi xuống 198 khi về túi.

Vì sao một ví dụ về giao dịch phái sinh phải đi tới lãi ròng

Bài học rút ra, nói thẳng không vòng vo: phí là con số gần như cố định cho mỗi lot, còn lãi thì không. Khi lãi gộp nhỏ, cùng một khoản phí đó chiếm tỷ trọng lớn hơn nhiều. Đó là lý do kiểu "giao dịch cho vui, mỗi ngày vài lệnh" tốn kém hơn người mới tưởng: mỗi lệnh đều gánh phí hai chiều, và những lệnh lãi mỏng dễ bị phí nuốt gần hết. Một ví dụ mà dừng ở lãi gộp là một ví dụ nói dối bạn về số tiền thật, dù không cố ý.

Chạy lại đúng lệnh đó, nhưng giá đi ngược

Phần này quan trọng ngang phần thắng, không phải phần phụ để cho có. Lấy nguyên lệnh trên, cùng mã Robusta, cùng 1 lot, cùng giá vào 3.500, cùng mức cắt lỗ 3.480 đặt sẵn, và lần này cho giá đi ngược ngay từ đầu. Cùng một bảng, cùng các cột:

Thời điểm	Giá thanh toán (USD trên tấn)	Chênh so phiên trước	Lãi lỗ quy tiền trong phiên (USD)	Phí qua đêm (USD)	Số dư dịch chuyển cộng dồn (USD)
Ngày 1, vừa vào lệnh mua	3.500	mốc vào	0	0	0
Cuối Đêm 1	3.494	giảm 6 bước	−60	−8	−68
Cuối Đêm 2	3.486	giảm 8 bước	−80	−8	−156
Ngày 3, chạm cắt lỗ, đóng tại 3.480	3.480	giảm 6 bước	−60	0	−216

Giá trượt xuống, cuối Đêm 2 còn 3.486, vẫn trên mức cắt lỗ nên lệnh chưa đóng, số dư đã âm 156. Sang Ngày 3, giá chạm 3.480, lệnh cắt lỗ tự khớp và đóng. Giá đi từ 3.500 xuống 3.480, tức 20 bước ngược chiều:

Dòng	Số tiền (USD)
Lỗ gộp (20 bước × 10 USD × 1 lot)	−200
Trừ phí giao dịch chiều mở	−14
Trừ phí giao dịch chiều đóng	−14
Trừ phí qua đêm (8 USD × 2 đêm)	−16
Lỗ ròng	−244

Để ý sự bất đối xứng, vì nó là điểm ít bài nào nói ra. Ở kịch bản thắng, phí bớt lãi của bạn: 250 tụt xuống 198. Ở kịch bản thua, phí thêm vào lỗ của bạn: 200 phình lên 244. Phí luôn đứng về phía làm con số của bạn xấu đi, dù lệnh đi hướng nào. Lỗ ròng lớn hơn lỗ gộp, chứ không nhỏ hơn.

Ba câu về chuyện này, không kịch tính hoá. Lệnh vừa rồi không phải một thất bại; nó dừng đúng chỗ đã định, ở mức cắt lỗ bạn tự đặt trước khi vào. Số tiền mất là số tiền bạn đã chấp nhận từ trước, không phải một cú bất ngờ. Nếu bạn đang thật sự ngồi sau một lệnh như vậy và thấy khó chịu, đó là chuyện bình thường và có cả một mảng nội dung về sau lệnh lỗ đầu tiên dành riêng cho nó.

Năm chỗ người mới đọc sai chính lệnh của mình

Cùng một lệnh, cùng những con số trên, nhưng người mới hay đọc sai ở năm chỗ dưới đây. Mỗi chỗ một triệu chứng và một cách tránh.

Nhìn lãi gộp trên app và tưởng đó là tiền về tài khoản. Bạn nhớ con số 250 mà quên 52 USD phí. Cách tránh: mỗi lần ghi kết quả, ghi luôn dòng phí để con số bạn nhớ là con số ròng.

Thấy số dư âm sau đêm đầu tiên rồi đóng non. Bạn hoảng vì số dư âm 68 dù lệnh còn nguyên, bấm đóng, và cắt mất chính lệnh mà kế hoạch của bạn chưa cho phép cắt. Cách tránh: nhớ rằng con số cuối phiên là lãi lỗ tạm tính, không phải phán quyết cuối; cắt lỗ đã đặt sẵn mới là ranh giới thật.

Ghi sổ theo giá vào và giá ra mà bỏ quên phí. Hệ quả: sổ lệch với số dư thật, rồi bạn mất niềm tin vào chính cuốn sổ mình ghi. Cách tránh: thêm hai cột phí, một cho phí giao dịch, một cho phí qua đêm.

Nhầm ký quỹ bị phong toả là tiền đã mất. Bạn nhìn số dư khả dụng giảm mạnh rồi hoảng "sao còn có bấy nhiêu", trong khi phần lớn chỉ đang bị giữ chỗ. Cách tránh: hiểu rõ ký quỹ là gì và khi nào được trả lại.

Lấy kết quả của một lệnh làm cơ sở để tăng khối lượng lệnh sau. Đây là lỗi đắt nhất danh sách. Một lệnh lãi 198 USD không nói lên điều gì về lệnh kế tiếp, và nhân đôi số lot vì một lần thắng là cách nhanh nhất để một cú thua bình thường thành một cú thua lớn. Một quan sát không phải một quy luật. Cách tránh: giữ nguyên khối lượng cho tới khi có một chuỗi kết quả đủ dài để nói lên điều gì đó, và đó là chuyện của nhiều tháng, không phải một tuần.

Bước tiếp theo

Bạn vừa đi hết một lệnh trên giấy; giờ đến lượt lệnh của chính bạn. Việc làm được ngay tối nay, hoàn toàn trên tài khoản demo, không cần đồng tiền thật nào: dựng lại đúng bảng dòng thời gian của bài này cho một lệnh demo của bạn. Mỗi phiên một dòng, đủ các cột giá thanh toán, số bước giá, lãi lỗ quy tiền, phí, số dư. Ở dòng cuối, tự tính lãi ròng của bạn, rồi so với con số app hiển thị. Chỗ hai con số lệch nhau chính là khoản phí bạn đang bỏ quên. Mục tiêu của bài tập này không phải lãi, mà là sổ của bạn khớp với số dư thật; khi hai con số khớp, bạn đã thật sự hiểu một lệnh chạy thế nào. Ai muốn một mẫu sẵn thì lấy mẫu sổ ghi lệnh trên Google Sheets rồi thêm hai cột phí vào. Còn nếu bạn vướng ở một bước thao tác cụ thể, bản đồ hướng dẫn giao dịch phái sinh có đường dẫn tới đúng bước đó. Đọc kỹ trước, rồi tự quyết bằng dữ kiện của bạn.